DIỄN ĐÀN NGƯỜI DÂN VIỆT NAM

XÂY DỰNG CÔNG BẰNG THỊNH VƯỢNG NHÂN BẢN

Hồi Ký: Cuộc Chiến Chưa Tàn (08)_Trần Nhật Kịm

E-mail Print

                                                      Image result for CUỘC  CHIẾN  CHƯA  TÀN

8.

Vùng lên

(Trại Nam-Hà)

            Vì lao động cực nhọc trong khi thực phẩm không đủ chất bổ dưỡng cần thiết cho cơ thể, sức khỏe anh em cải tạo sa sút.  Hơn nữa, về y-tế phòng ngừa rất kém, thuốc men không đủ cho nhu cầu, hoặc gỉa không có thuốc trị đúng bệnh.  Sốt cao hay cảm mạo thời tiết đều được trị liệu bằng thứ thuốc cảm dân tộc có đặc tính như thuốc asperine.

            Căn nhà hai gian nền đất nện, được dùng làm trạm xá vừa nhỏ lại tăm tối dơ bẩn.  Gian trong là phòng giải phẫu gồm chiếc giường tre, buông một tấm màn sợi vải Nam-định lâu ngày đã đổi mầu, dùng làm "bàn giải phẫu".  Không có cửa ngăn, nên mỗi khi gió từ ngoài cửa lùa vào mang theo cát bụi đã vén cao hai cánh màn.

            Chẩn bệnh và giải phẫu do một cán bộ y-sĩ đảm nhận.  Không rõ hắn có bao nhiêu năm tay nghề và tốt nghiệp trường sở nào, hay vì nhu cầu chiến tranh được thăng cấp.  Sinh mạng con người trao vào tay vị "từ mẫu" này qủa là điều bất hạnh.

            Có trường hợp một cải tạo bị giải phẫu nhiều lần do cùng một chứng bệnh, vì đã nhiễm trùng sau mỗi lần mổ.  Mọi người không lấy làm ngạc nhiên cho rằng với tay nghề của y-sĩ, thuốc men thiếu thốn nhất là tình trạng không có vệ sinh, con bệnh không chết đã là một điều kỳ lạ.  Nhưng thực ra công việc trị bệnh cũng đơn giản, vì mạng sống của tù không mấy giá trị, nên thuốc trị bệnh cũng không cấu kỳ, chỉ có một loại thuốc “Xuyên tâm liên” có vị đắng như ký ninh, trị bách bệnh.  Vì tình trạng y tế của trại quá “đơn giản” nên nhiều người đã ra đi một cách lặng lẽ. Vì hoàn cảnh đời sống cũng như phương tiện lao động khiến nhiều bệnh lạ xẩy ra, mà bệnh nhân phải chấp nhận thử thách với tử thần. Những bạn ở căn nhà đối diện với trạm xá thường kháo nhau, khi nào nhìn thấy ánh đèn dầu nhỏ xuất hiện nơi cửa sổ căn bên cạnh trạm xá, là một người đã “lên đường”.

            Vì thời tiết khắc nghiệt và lao động cực nhọc, chúng tôi nhiều người đã nhuốm bệnh.  Tôi đau đã mấy ngày nên đến trạm xá khai bệnh.  Phương tiện duy nhất để giữ vệ sinh trong trại là vôi bột.  Nhiều anh làm tại lò vôi đến trạm xá khai bệnh với đôi chân bị phỏng đỏ, nguyên do vì sản xuất vôi bột theo truyền thống cổ xưa.  Một hố vuông đào sâu mỗi chiều khoảng 4 thước, đổ đầy nước đến lưng hố.  Các xe ba bánh đổ đá vôi xuống hố, nước hố vôi sôi nổi bong bóng, hơi vôi nóng bốc lên.  Để cho vôi nung không đóng cục, một chiếc cầu tre kết bằng 4 cây tre bắc chéo một góc hố vôi.  Các anh đứng giữa cầu tre, dùng cây tre đã dóc hết cành để khuấy vôi dưới hố.  Mặc dù đứng trên cầu tre, nhưng người đã đứng trên miệng hố vôi, hơi vôi nóng xông lên khiến hai chân bị phỏng.  Vết phỏng lên tới đùi, không có thuốc chữa trị, trong khi buồng phổi phải hít hơi vôi làm cơ thể mau mất sức.

            Sự việc xẩy ra vào ngày 16/9/1977 như một cơn lốc, là thời điểm làm bùng cháy những tức hận, tủi nhục nhen nhúm từ lâu.  Như thường lệ, từ tờ mờ sáng các đội thuộc hai khu A và B, tập họp trước cổng gác để báo cáo nhân số lao động với sĩ quan trực.  Những người cảm sốt thường vẫn phải đi lao động, còn số anh em bị bệnh nặng của các phòng, được y-sĩ trại cho phép nghỉ lao động sau khi khám bệnh, đã trở về phòng.  Khu B bị bệnh khá nhiều vì sau một thời gian dài dầm nước, dãi nắng dưới đầm lầy.  Nhân số lao động vì vậy ngày một giảm sút.

            Sau khi các đội lao động khu B báo cáo, cán bộ trực trại thấy nhân số thiếu hụt, cho gọi những người bệnh trong phòng ra cổng gác trình diện.  Nhừng người bệnh xếp hàng trước mặt hắn.  Hắn xỉ vả anh em bệnh là "chây lười lao động, khai bệnh cáo ốm ở lại phòng, quen thói đế quốc ngụy quyền của chế độ cũ", và bắt mọi người vào hàng đi lao động.  Anh em bệnh phản đối và bảo y-sĩ trại đã cho phép nghỉ vì bệnh nặng.

            Hắn tức giận túm tay anh bạn vừa phản đối bẻ ra sau.  Hắn qúa mạnh tay nên người bệnh dướn người lên, miệng bảo hắn tàn nhẫn vô nhân đạo. 

            Trước hành động vô nhân đạo của hắn đối với người bệnh nặng, anh em trong hàng đã lên tiếng phản đối và yêu cầu hắn ngưng tay đánh người.  Thấy hắn vẫn tiếp tục đánh mấy anh em bệnh, anh em khu B tức giận đồng loạt đứng dậy miệng hét lớn "Không được đánh người bệnh, người bệnh đã được y-sĩ cho nghỉ lao động.  Không thể có hành- động vô nhân đạo với anh em…"

            Như có sẵn tác phong tàn ác của trại này từ lâu, hắn càng tức giận và mạnh tay hơn với người bệnh, và bảo đám cán bộ võ trang mang mấy người bị đánh đem nhốt vào phòng kỷ luật.  Tức nước vỡ bờ, tập thể khu B đã mất trật tự.  Từ trong hàng một số đông đã đồng thanh hô to "đả đảo cộng-sản", có nhiều tiếng hô tiếp ở phía cuối hàng, có tiếng hô "đả đảo cộng-sản" đáp lại của một số anh em trực vệ sinh tại phòng.

            Gần 800 con người đang có mặt tại sân trại thoáng hiện một phút giây xúc động. Phải, lâu rồi tiếng hô này đã chết lịm, có chăng chỉ còn là sự uất ức, thù hận trong lòng.

            Hàng ngũ cải tạo khu B di động nhiều hơn, đồng loạt đứng dậy. Ðám cán bộ nơi cổng trại ngơ ngác, chúng không dự tính hành động này xẩy ra, nhất là ở trại này.  Ðám cán bộ võ trang dàn hàng ngang chĩa súng về tập thể cải tạo.  Có lẽ chúng muốn dương oai, hay đề phòng một biến động, mà cuộc tắm máu phải xẩy ra khi cần.  Phó trại chạy tới, ra lệnh cho các đội về phòng nghỉ lao động.

            Trước khi về phòng, một số anh em các phòng có nhận định việc này không đơn giản và kết thúc nhẹ nhàng như thế này.  Mọi người nhất trí thông báo cho nhau để các phòng có chung một hành động.  Ðã tới lúc anh em phải đoàn kết hơn, cẩn trọng mọi hành động để đối phó với tình huống mới.

            Một ngày nghỉ lao động trôi qua.  Chưa rõ cán bộ trại quyết định như thế nào.  Mọi người vẫn chờ đợi, và lợi dụng giờ đi lấy cơm hay đi tắm tại giếng công cộng để bàn thảo những gì cần thiết.       

            Sáng ngày hôm sau, các phòng được lệnh nghỉ lao động để học tập nội quy tại phòng trước khi viết bản khai lý lịch cá nhân.  Một lần nữa chiếc bẫy được giăng ra để tìm bắt thành phần có tư tưởng chống đối, có hành động chủ mưu trong biến động vừa qua.

            Thực chất bản nội quy có 10 điều, dù có sửa đổi theo hoàn cảnh nhưng nội dung căn bản vẫn giữ nguyên.  Vẫn mệnh danh là pháp lệnh, là chính sách của Nhà nước, là hình thức kỷ luật trong các trại cải tạo.

            Sinh hoạt tại các phòng có sôi động hơn vì sự việc vừa xẩy ra.  Bầu nhiệt huyết được hâm nóng khi chứng kiến cảnh đánh đập tàn bạo đối với anh em bệnh nặng, mà hiện tại đang bị cùm xích trong phòng kỷ-luật.  Chưa rõ đời sống sức khoẻ của họ ra sao.

            Anh và các bạn trong phòng chia nhau liên lạc với  phòng khác để nhất trí trong hành động. Các phòng đồng lòng là tranh đấu đến cùng dù gặp phải bất lợi nào.

            Kim hội ý với các bạn, để thuận lợi hơn ở giai đoạn này chỉ đưa ra khe hở của bản nội quy.  Nhấn mạnh vào sơ hở của mấy điều đầu tiên, vì các điều dưới chỉ nói về sinh hoạt nội bộ.  Ðả kích mạnh về tư cách cán bộ đối với tù cải tạo.  Ðòi hỏi phải trả người bệnh về với tập thể.  Và một điều cần lưu tâm là sự phát biểu  của anh em phải liên tục, để loại bỏ cơ hội phát biểu của thành phần ăng-ten châm lời phá bĩnh.

            Ngày đầu sinh hoạt, 8 giờ sáng cán bộ văn-hóa giáo dục tới.  Anh em ngồi hai bên sàn nằm dưới chờ đợi.  Hắn là một sĩ quan trẻ, nghe nói tốt nghiệp đại học Hà-nội,  nét mặt còn măng sữa, lời nói và cử chỉ chứng tỏ chưa lây tính hận thù của đám cán bộ đàn anh.  Hắn mới gia nhập ngành công an và được điều về đây.

            Hắn đứng giữa lối đi nói lớn:

            -"Theo thông lệ khi tới một trại mới, các anh thường có những buổi sinh-hoạt học tập để thấu hiểu  nội quy trại.  Các anh đến đây đã lâu ngày, nên trại tổ chức buổi học tập, hầu giúp các anh thông suốt chính sách của nhà nước.  Các anh có thể phát biểu ý-kiến cá nhân, ý-kiến nào trại thấy có tiến bộ sẽ được học tập. 

            -"Thời gian sinh hoạt không thúc bách, nhưng phải có chất lượng.  Các điểm được đào sâu sẽ giúp các anh tin tưởng vào chính sách để thuận lợi khi viết bản tự khai." 

            -"Về phần kiểm điểm phê bình, các anh hãy nói rõ những sai trái vừa qua hầu khắc phục sửa đổi.  Các anh bắt đầu sinh hoạt và buồng trưởng sẽ trụ trì trong thời gian học tập."

            Hắn nói xong là bước ra khỏi phòng để anh em sinh hoạt tự do, vì sự có mặt của hắn có thể làm buổi sinh hoạt kém sôi động.  Hoặc giả có lời chống đối mãnh liệt sẽ khiến hắn khó khăn trong việc giải quyết tại chỗ.

            Buồng trưởng đọc lại 10 điều trong bản nội quy để anh em trong phòng ghi nhận, và nói:

            -"Tùy ý anh em sinh hoạt thế nào cũng được.  Nêu lên từng điều thứ tự từ điều 1 đến 10, hay đưa ra từng điều không cần thứ tự.  Những lời phát biểu sẽ được ghi vào biên bản."

            Kim dơ tay nói trước:

            -"Tôi có ý-kiến là chúng ta sẽ phát biểu không cần thứ tự từng điều như ghi trong bản nội quy.  Như vậy sẽ có chất lượng hơn, vì có điều cần mổ xẻ kỹ nhưng cũng có điều chỉ nói sơ qua."

            Buồng trưởng hỏi ý-kiến anh em trong phòng, mọi người đồng ý sẽ phát biểu không cần theo thứ tự như trong bản nội quy.

            Kim dơ tay xin phát biểu:

            -"Sau hai năm cải tạo, tôi đã đi qua nhiều trại tại miền Nam và bây giờ ra Bắc.  Tôi đã học tập bản nội quy nhiều lần, có sửa sai để phù hợp hoàn cảnh và chính sách nhà nước.

            Ðầu tiên chúng tôi được gọi là "cải tạo viên," một năm sau đổi thành "trại viên," để thể hiện chính sách khoan hồng với người cùng huyết thống.  Và để có một chút bình đẳng nên chúng tôi gọi cán bộ là "anh," và sau đó không lâu chữ "anh" lại được đổi thành "cán bộ."

            Khi đến trại này, cách xưng hô một lần nữa lại thay đổi.  Mặc dù nằm trong hệ thống do bộ Nội vụ quản lý, nhưng lần này cách xưng hô có vẻ địa phương, nặng tính quan liêu.  Cải tạo đã gọi cán bộ là "ông," và tệ hại hơn nữa các anh cải tạo miền Bắc xưng "con, cháu" với cán bộ.

            Tôi nhận thấy hơi quá đáng, khi một cải tạo đã cao tuổi phải dùng chữ "ông" đối với cán bộ bằng tuổi cháu nội mình.  Lễ độ là điều cần thiết, nhưng nếu xử dụng không đúng cách sẽ làm mất truyền thống dân tộc."

            Anh nhớ vào lần đi lấy cơm cho phòng khi mới tới đây, mọi người đã nhìn thấy cảnh một cải tạo có tuổi, đã ngả nón ôm trước ngực cúi người nói:"chào ông."  Một bạn trẻ đi cùng nói lớn: "sao không qùy xuống cho phải đạo với cán bộ…” Lời phê bình có quá đáng, nhưng khó ai giữ được bình tĩnh trước một hành động khiếp nhược.

            Sau khi Kim dứt lời, anh Lê dơ tay:

            -"Tôi đồng ý với nhận xét cuả anh đội phó về lễ tiết của trại này, nhưng cũng cần phải nói đến quan niệm sai lầm của một số cán bộ trại.  Chúng ta khi mới tới đây đều chứng kiến cảnh các anh cải tạo miền Bắc bị đánh đập tàn nhẫn khi lao động tại khuôn viên phòng này.  Ðành là họ phạm tội phải chấp nhận hình phạt, nhưng sự sửa chữa sai lầm trong đường lối học tập cải tạo không phải là trừng trị ngược đãi, đánh đập tàn nhẫn.  Vì "học tập cải tạo" theo đường lối này đã vi phạm quyền sống của con người.  Tôi muốn nói đến tính vô nhân đạo của cán bộ trại, đã  thi hành sai chính sách nhà nước.  Mất đi tinh thần thượng tôn pháp luật."

            Anh Lê vừa dứt lời, cuối phòng đã có người dơ tay.

            -"Tôi đồng ý hoàn toàn với ý-kiến của các bạn vừa đưa ra, nhưng có một điều làm tôi thắc mắc về chính sách cải tạo của nhà nước.  Ngay từ ngày đầu đi trình diện, chúng ta tạm yên lòng vì lời hứa "khoan hồng nhân đạo", chúng ta cũng bỡ ngỡ trước danh từ huyền hoặc "học tập cải tạo," và bây giờ sau hai năm "học tập" chúng ta nhìn rõ chính sách học tập chỉ đặt nặng về trừng trị.  Tôi muốn nói đến sự sai lầm của chính sách cải tạo, ngay tại miền Bắc người phạm lỗi không được hướng dẫn một nghề chuyên môn hầu làm phương tiện sống khi trở về với xã hội."

            "Có nhiều em nhỏ, vì hoàn cảnh đời sống xã hội, đã can tội cắp vặt.  Vào trại tuổi quá nhỏ, không được hướng dẫn đúng mức, sau 5,7 năm ở trại đã tiêm nhiễm lối sống của mọi người xung quanh, hấp thụ "ngón nghề" điêu luyện hơn.  Vì vậy tội ác sẽ khốc liệt hơn khi hội nhập trở lại với đời sống xã hội." 

            -"Ðó chỉ mới nói về khía cạnh vật chất, còn giáo dục về tinh thần lại càng khiếm khuyết.  Tôi có thể tóm lại là học tập để trở thành người tốt thì không có, còn cải tạo về lao động chỉ ép buộc con người làm việc cực nhọc hơn, sự sống vì vậy tàn lụn nhanh hơn."

            Những lời phát biểu trên được cổ võ, anh em đã góp ý đầy đủ, kéo dài buổi sinh hoạt đến giờ cơm trưa.

            Vào giờ cơm trưa anh Vĩnh hỏi Kim:

            -“…Liệu chúng ta có đi quá trớn không, sau những lời phát biểu sáng nay, sự việc đã trở thành nghiêm trọng."

            Kim trả lời bạn:      

            -"Khó mà tránh được những lời nói thẳng trong những buổi sinh hoạt như thế này, khi mà trong lòng chúng ta mang một vết thương tủi nhục, chúng ta luôn luôn căm hờn.  Và hiện giờ một số bạn hữu bệnh nặng đang bị kỷ luật, cùm xích trong phòng tối, chưa biết đời sống của họ ra sao." 

            "Sau một thời gian ra đây, tôi cảm thấy chúng ta khó có con đường về, trừ khi chế độ này thay đổi.  Tuy nhiên, để an toàn hơn, chúng ta dựa vào chính sách đánh mạnh vào những sai trái của đám cán bộ trại này."

            Khi trả lời câu hỏi của bạn, chính trong lòng Kim đã nhận biết chiều hướng chống đối của tập thể anh em, và cũng hứa hẹn còn nhiều gay cấn sau này.  Anh nhìn thấy hiểm nguy đang dình dập, nhưng việc đến phải đến, ít ra cũng xác định được ước vọng của tập thể, và mọi người đã quyết tâm sát cánh đối đầu với cộng-sản.

            Sau giờ nghỉ trưa, buổi sinh hoạt tiếp tục.  Hùng có ý-kiến trước tiên:

            -"Tôi đồng-ý với những lời phát biểu sáng nay, và một lần nữa tôi muốn nói thêm về lễ tiết.  Hẳn chúng ta chưa quên khi bước chân tới trại này, chúng ta vào phòng 8, thành lập đội lao động.  Chúng ta có cán bộ Thành phụ trách về lao động của đội.  Ngay từ phút giây đầu tiếp xúc, cán bộ Thành đã gọi chúng ta là "lũ ăn mày".  Tư tưởng nặng tính giai cấp quan liêu, không đúng với đường lối của nhà nước.  Và vì sẵn thù hận, có thành kiến với anh em cải tạo nên gây ra nhiều trở ngại thay vì hướng dẫn lao động.  Tôi có đặt một dấu hỏi là với thành kiến của cán bộ quản giáo, liệu chúng ta có an tâm cải tạo không?"

            Lời phát biểu của Hùng như gãi đúng chỗ ngứa.  Anh em thay nhau đưa lời phản đối, cho rằng hắn là người hướng dẫn đội lao động mà có thành kiến không tốt về đội, đội sẽ khó đạt thành qủa tốt trong lao động.

            Một anh  bạn ở cuối phòng dơ tay phát biểu:

            -"Chúng ta đã phát biểu về lễ tiết, về tác phong của một số cán bộ trại, mặc dù khuyết điểm còn nhiều, như hành động tàn nhẫn của một số cán bộ ngày một gia tăng, sẽ được các bạn bổ túc sau." 

            "Riêng tôi, tôi muốn đi ngay vào bản nội quy chúng ta đang học tập.  Ngay một trong những điều đầu tiên, chúng ta thấy có câu "án lệnh 3 năm tập trung cải tạo ..." Không hiểu các bạn ở diện "phản động chống cộng-sản" có ra tòa lãnh án hay không tôi không rõ, còn chúng tôi thuộc thành phần quân nhân trình diện theo lệnh gọi, chưa ra tòa lãnh án bao giờ.  Chúng ta đi cải tạo mới hơn hai năm, chưa tới hạn 3 năm.  Không hiểu điều này có được thực thi nghiêm chỉnh hay không."

            "Khi tới trại này, tôi có thêm thắc mắc về án tập trung 3 năm của nhà nước.  Tôi có gặp mấy em hình sự của trại, một em cho hay năm 10 tuổi có ăn trộm một con gà của hàng xóm, em bị bắt giải giao cho trường bộ cải tạo.  Ðến năm 16 em được chuyển qua trại này tiếp tục cải tạo lao động.  Em ở đây đã hơn 6 năm, đã qua mấy kỳ 3 năm mà vẫn chưa được về vì cán bộ ghi nhận chưa tốt."

            "Tôi đưa ra thắc mắc là án lệnh 3 năm tập trung cải tạo có được thực thi nghiêm chỉnh không?  Và chính sách học tập cải tạo có phải nhằm mục-đích hướng dẫn con người, trong thời gian luật định, để trở về với xã hội sống một đời sống bình thường không?"

            Ðiểm thắc mắc của anh cũng là điều ưu tư chung của mọi người cải tạo dù Nam hay Bắc.  Người miền Bắc có câu: "Thời gian tập trung cải tạo như một sợi giây thung, kéo dài vô tận".  Ðó là một nhận xét chính xác, vì luật pháp nhà nước "xã hội chủ nghĩa" hạn hẹp, lại trao quyền nhận xét cho người cán bộ trực tiếp, mà cán bộ trại vốn thiếu  cả về sự hiểu biết lẫn lòng nhân đạo.  Luật pháp chỉ là một hình thức lấy có, bao che cho những hành động vô luật pháp của đám thừa hành.

            Tất cả những thắc mắc về các điều trong bản nội quy được anh em trong phòng lần lượt nêu ra.  Những sai trái của đám cán bộ được mổ xẻ tận tình.  Chẳng hạn như vụ thiếu cơm của phòng 8 là dấu hiệu tham nhũng của cán bộ nhà bếp mà lần đầu tiên mới được nêu ra.  Anh em cùng đưa đề nghị yêu cầu trại có thái độ với cán bộ nhà bếp, và tức thời thay đổi đám nhân viên nhà bếp, vì hành động của họ gây phương hại cho sức khỏe anh em cải tạo.      

            Nghe các bạn phát biểu điều này, Anh tự hỏi không hiểu kết qủa đạt được bao nhiêu, nhưng điều cần nói cứ phải nói.

            Qua hai ngày sinh hoạt không khí trong phòng có vẻ sôi động hơn.  Trong giờ đi lấy cơm hay lúc đội đi tắm trước bữa cơm chiều, Kim và các bạn trao đổi tình hình với các phòng khu B.  Các phòng có cùng một quan điểm, diễn tiến đều đặn, khí thế hăng say.

            Vào buổi sáng ngày thứ ba, Kim thêm lời phát biểu:

            -"Sau hai ngày sinh hoạt học tập, chúng ta đã nêu ra những thắc mắc về bản nội quy, cũng như tác phong của một số cán bộ trại, trước khi bước qua phần kiểm điểm phê bình, tôi muốn đề cập tới điều mà cán bộ văn-hóa đã lưu ý chúng ta ngay từ buổi đầu, là nêu lên sai trái về sự việc vừa xẩy ra mấy ngày trước đây."

            "Chúng ta chứng kiến hành động của cán bộ trực trại đánh đập anh em bị bệnh nặng, mặc dù họ được y-sĩ trại cho phép nghỉ tại phòng trị bệnh.  Sau khi nặng tay đánh đập còn đem nhốt anh em bệnh trong phòng kỷ luật với tay chân cùm xích, tôi có ba thắc mắc:

            -Hành động đánh đập tàn nhẫn người bệnh có phải đã thể hiện chính sách "khoan hồng nhân đạo" của nhà nước không?

            -Quyền hạn của y-sĩ trại có được tôn trọng không?

            -Sinh mạng và quyền sống của con người có giá trị ở xã hội này không?

            Và sau chót, tôi có một đề nghị yêu cầu ban quản giáo trại trả anh em bệnh đang bị nhốt trong phòng kỷ luật trở về với tập thể anh em, vì họ cần được chữa trị và săn sóc kịp thời."

            Sau lời phát biểu của Kim, đông đảo anh em trong phòng góp ý, yêu cầu ban giám thị trại thả anh em bệnh bị giam trong phòng kỷ luật.  Họ bị bạc đãi, sinh mạng của anh em bị đe dọa vì mang trọng bệnh ngày một thêm nặng.

            Trong phần kiểm điểm, anh em đưa lời phản đối hành động của cán bộ trại.  Chỉ trích cán bộ thi hành chính sách nhà nước như trống đánh xuôi kèn thổi ngược.  Vấn đề này kéo dài cho hết buổi chiều, chấm dứt phần sinh hoạt học tập nội quy.

            Biên bản sinh hoạt được cán bộ văn hóa tới lấy.  Sau khi đọc lướt nhanh biên bản, hắn nói:

            -"Tôi và ban văn-hóa giáo dục trại đã nghiên cứu biên bản hai ngày sinh hoạt của các anh.  Tôi ghi nhận những thắc mắc để nghiên cứu.  Hôm nay chấm dứt sinh hoạt, các anh có thể bắt đầu viết bản "tự khai."  Chủ yếu là xoáy vào trọng tâm, đề ra ưu khuyết điểm cá nhân hầu giúp các anh thêm thuận lợi trong khi cải tạo.  Về phần nhận xét và những đề nghị sẽ được trại quan tâm."

            Trở lại với bản tự khai lý lịch cá nhân, Kim suy nghĩ mình nên viết những gì trong bản khai này.  Trong hai năm tù đầy, đã nhiều lần anh viết lời khai, dù nhàm chán, thuộc lòng như một khúc phim quay ngược anh vẫn phải nhắc lại.  Anh phải kể lại cuộc đời anh từ năm lên 7 tuổi, là tuổi đi học anh phải khai đã học trường nào, lớp mấy ở đâu.  Anh đã gia nhập phong trào nào khi còn ở ngoài Bắc.  Anh di cư năm nào, vào miền Nam ở những đâu.  Còn đi học thì học trường nào, thôi học đi làm ở ngành nào.  Kể rõ các hoạt động đã tham gia tại miền Nam.  Sau tháng 4/75 hoạt động những gì, lý do đi cải tạo…

            Khi bị bắt anh suy nghĩ rất nhiều trước khi khai cung.  Anh nhận ra một điều, với cộng sản càng khai ít càng tốt, dấu càng nhiều càng hay, mặc dù phải gặp nhiều vất vả ở thời gian đầu.  Phải thuộc lòng lời khai, nếu thiếu được ghi nhận vì lâu ngày nên quên, còn nếu mỗi lần khai lại phát hiện một ý mới sẽ bị nhiều phiền phức.  Về hoạt động sau ngày 30/4, anh nhắc lại những gì đã khai từ trại Ty đến Thành.  Tội danh của anh đã thành lập, một thứ "đầu não phản động."

            Về phần nhận xét, anh không muốn nhắc lại câu nói khi viết bản tự khai ở trại Phan-đăng-lưu ". . . nếu còn một hơi thở, tôi vẫn tranh đấu cho tự do" còn đậm nét trong tập hồ sơ cá nhân theo anh từ Nam ra Bắc.  Ý nghĩa câu nói thật đơn giản nhưng ước vọng sâu sắc vô cùng.  Bây giờ trong tình huống này, cần nói rõ thêm là phải tranh đấu cho quyền sống của con người, như đã phát biểu trong những buổi sinh hoạt vừa qua.        

                                                                      &

            Bước sang tháng mười nắng dịu dần.  Bầu trời vẩn mây như thấp hẳn xuống, những cơn gió lạnh đã thổi bớt hơi nóng của dẫy núi đá vôi phía trước.

            Các đội lao động bình thường.  Nhân số lao động giảm đi vì ngưỜi bệnh ngày một nhiều, còn số anh em bệnh bị giam trên khu kỷ luật vẫn chưa được về phòng tập thể.  Ðám hình sự ở trại ngoài lo cơm nước cho người bị kỷ luật nên không dò hỏi được gì, không rõ tình trạng sức khỏe của họ ra sao.  Sau này anh nghe các bạn kể lại, có một người vì bệnh nặng nên không chống chỏi được với cực hình mà qua đời.

            Không khí đấu tranh vẫn còn nóng bỏng, niềm uất hận vẫn dâng cao trong tập thể anh em.  Ðám ăng-ten bớt ồn ào, nếu có chỉ là những lời báo cáo ngầm. Nhưng ở trong hoàn cảnh này, những lời phái biểu ghi trong biên bản vừa qua, đã đủ chứng cớ về hành động chống đối, thử hỏi lời báo cáo còn có gía-trị lợi dụng nào.  Có chăng, ban giám thị trại vẫn mong biết ai là người cầm đầu, là người khích động cuộc chống đối.

            Một hôm trước giờ lao động buổi chiều, các phòng được lệnh nghỉ lao động và tập trung tại sân trại lúc 3 giờ để nghe ban giám thị sinh hoạt. 

            Ðúng 3 giờ các đội tập họp đầy đủ tại sân.  Anh em hai khu ngồi theo thứ tự đội đối diện với bục gỗ kê giữa sân.  Một hàng ghế đẩu chạy dài phía sau bục.   

            Ba giờ ba mươi, trại phó và một số cán bộ tới.  Phó trại đứng sau bục thuyết trình sinh hoạt, hắn nói về hành động chống đối mất kỷ luật của khu B trong những ngày vừa qua, gây nên tình trạng bất ổn trong trại.  Hắn lớn giọng:

            -"Sau thời gian sinh hoạt học tập tại phòng đã không tiến bộ, năng xuất lao động giảm sút so với thời gian trước đây, số người khai bệnh gia tăng.  Các anh hãy suy nghĩ và nhận rõ hành động sai trái của mình.  Quyết tâm khắc phục, sửa chữa các khuyết điểm để cải tạo tốt.  Các anh phải đấu tranh, giúp đỡ lẫn nhau để cùng tiến bộ, hầu sớm về đoàn tụ với gia đình …"

            Hắn bỗng ngừng nói, nhìn khắp tập thể cải tạo đang ngồi trước mặt, như đánh giá phản ứng của anh em sau lời hứa hẹn, như muốn lôi kéo thành phần yếu lòng.  Sau lời dẫn dụ, giọng hắn đanh lại nói tiếp:

            "Còn một số anh cải tạo xấu vi phạm nội quy, không chịu sửa chữa sai lầm, trại sẽ chuyển tới một trại khác.  Tình trạng đời sống cải tạo ở đó khó khăn hơn.  Một nơi quanh năm sương phủ, thiếu ánh sáng mặt trời."

            Câu cần nói hắn đã nói.  Kim quay qua hỏi các bạn ngồi cạnh ở cuối hàng, không hiểu trại hắn vừa nói có phải là Phù-Nẩm như đám hình sự nói không.

            Anh đưa ý-kiến với một số anh em các phòng:

            -"Tôi có ý-kiến là chúng ta phải nắm vững tình hình, chờ xem quyết định của phó trại thế nào.  Chúng ta nêu lên phần lỗi của cán bộ trại, anh em cải tạo chỉ muốn ngăn cản hành động vô nhân đạo của cán bộ trực trại, và yêu cầu trại trả anh em bệnh còn giam trên kỷ luật về với tập thể cải tạo."

            Anh em có chung ý nghĩ, và chia nhau liên lạc với một số anh em sẽ đưa ý kiến ngồi rải rác trong các đội.

            Phó trại vừa nói tới phần góp ý của anh em cải tạo, anh Tiên đứng dậy dơ tay nói:

            -"Yêu cầu Ban giám thị trại hãy trả những người bệnh nặng đang bị giam kỷ luật trở về với tập thể ngay.  Người bệnh cần chữa trị đúng mức thay vì cùm xích trong phòng tối."

            Sau Tiên, một số đông anh em các đội đứng lên nhấn mạnh "sự sống của anh em bệnh hiện giam trong phòng kỷ luật đang bị cơn bệnh và sự hà khắc hận thù đe dọa.  Nếu có lỗi là lỗi ở cán bộ y-sĩ đã cho họ nghỉ bệnh."

            Một số anh em khác gay gắt hơn yêu cầu Phó trại thả ngay những người bệnh về các đội.  Mỗi người một câu trả lời Phó trại là "anh em phản đối cán bộ trực trại khi đánh người bệnh, vì không thể làm ngơ trước hành động tàn bạo đi sai đường lối nhà nước, và tức thời ngăn chặn những hiểm nguy có thể đến với người bệnh khi bị đánh đập tàn nhẫn."

            Lời yêu cầu trên được lập lại nhiều lần, nhưng Phó trại vẫn không giải quyết theo đề nghị của anh em.

            Bây giờ đã gần 5 giờ chiều, thấy anh em không chuyển ý, Phó trại ra lệnh chấm dứt buổi sinh hoạt và cho các đội về phòng.  Tức thời anh Tiên đứng lên yêu cầu Phó  trại giải quyết thỏa đáng yêu cầu của tập thể cải tạo trước khi các đội trở về phòng.

            Ngay khi Phó trại cho lệnh các đội về phòng, một số  anh em ở các đội tới chỗ Kim và các bạn hỏi ý kiến.  Sau khi hội ý, anh đề nghị các đội lên ngồi lại và yêu cầu trại giải quyết tức thời tình trạng anh em bệnh. 

            Anh nghĩ không thể bỏ lỡ dịp may này, các cây đũa đã gom thành bó, tình đoàn kết thật quý báu, là dịp duy nhất tập thể cải tạo đối diện với cán bộ trại.  Ðề nghị được truyền nhanh đi các đội, anh em nhất trí ngồi lại.

            Phó trại thấy tình trạng quyết tâm của anh em cải tạo đã bỏ về.  Khu A đã trở về phòng khi có lệnh của Phó trại.

            Còn lại khu B, anh em ngồi tới khi trời tối hẳn.  Có lẽ đã hơn 7 giờ.  Một số người vừa đói vừa mệt đã tỏ ý nao núng muốn trở về phòng vì sợ sự trả thù của cán bộ.

                                                    Image result for nui ba co(dam tam chuc ba sao)

            Nhìn thấy tình hình này, Kim hội ý với các bạn là mình nên lui một bước, không nên để tình đoàn kết của tập thể phải suy xụp khi có một vài kẻ xé rào.  Sự ngồi lại  trong thời gian vừa qua dù ngắn ngủi nhưng đã chứng tỏ  quyết tâm của anh em.  Các đội đồng ý trở về phòng và hẹn sẽ liên hệ trao đổi ý kiến thường xuyên để có chung hành động.

            Mấy ngày sau, Kim và một số bạn phòng 8 trong đó có Vĩnh, Huyền, Hướng và Hùng buồng trưởng có tên chuyển qua phòng 7.  Một số anh em phòng khác cũng chuyển tới phòng 7 trong đó có anh Tính.  Kim gặp lại Tiến-Ðạt, Khuân và các bạn đã từ trại Ty lên Phan-đăng-lưu rồi ra Bắc.  Nhìn lại hầu hết là anh em có thái độ chống đối rõ rệt trong thời gian vừa qua.  Phòng 7 đã trở thành phòng kỷ luật tập thể của trại.

            Kim chuyển qua phòng 7 mới được hai tuần thì bên phòng 8, anh Uyên và mấy anh em đục tường phòng vệ-sinh trốn ra ngoài.    Mặc dầu bị bắt khi tới phần đê giữa đầm gần núi “Ba Cô”, nhưng đã để lại tiếng vang trong khi tình hình trại đang bất ổn.

            Sinh hoạt hàng tuần tại các phòng vẫn sôi động, anh em liên tục đòi hỏi ban giám thị trại trả người bệnh về với các đội.

            Phòng 7 không đi lao động, cửa cổng khóa kín phía ngoài.  Ngày hai bữa tổ trực đi lấy cơm, và cả phòng được đi tắm trước hay sau khi các đội lao động về đã tắm xong.  Phòng 7 như bị cô lập, mọi liên hệ với các phòng bị kiểm soát chặt chẽ.  Sự liên hệ với các phòng chỉ thực hiện được vào lúc lấy cơm.

            Theo thông lệ, trại cho các phòng được nấu vào chiều thứ bẩy và cả ngày chủ nhật, nhưng vì không đi lao động  nên anh em nấu lại các món ăn trại phát cả vào ngày thường.  Lúc đầu trại ra lệnh cấm nhưng anh em vẫn nấu, sau đó trại làm ngơ không nói tới nữa.

            Mặc dù không đi lao động, trại vẫn cho một số anh em phòng 7 theo các đội lao động đi lấy củi vào chiều thứ bẩy.  Nhưng vì đun nấu hàng ngày, nên tình trạng thiếu củi thường xẩy ra.  Cả phòng chỉ còn trông vào chiếc sân khấu dựng sát cổng vào phòng.  Tre làm sân khấu được chiếu cố tận tình.  Ðến cuối tháng 10 chiếc sân khấu chỉ còn lại những thân tre làm trụ buộc chặt với khung tre xung quanh.  Ngày kỷ niệm tháng 10 Nga đã không được tổ chức như mọi năm.

            Thời tiết trở lạnh hơn.  Về ban đêm chiếc mền qúa mỏng không giữ đủ ấm, và ban ngày bộ bà ba trại phát cũng không đủ dầy.  Chiếc mền được cắt bớt 1/3 theo chiều dài để làm áo ấm, thêm chiếc mũ che kín hai tai và gáy.  Những mảnh vụn còn lại chắp nối làm xong "đôi tất" dùng ban đêm.  Nhờ vậy anh em thấy ấm hơn. 

            Sau đề nghị của anh em khu B, nhân sự nhà bếp đã thay đổi.  Mặc dù vẫn cán bộ cũ quản lý nhà bếp, đám hình sự đã trở về trại ngoài và anh em bên khu A thay thế.

            Một buổi chiều khi đi lãnh phần ăn cho phòng, anh em phòng 7 đề nghị với nhà bếp đổi cho bánh mì mới, vì bánh cũ mốc ăn rất nguy hiểm cho sức khỏe anh em.  Cán bộ nhà bếp ra lệnh không đổi thứ mới.  Lời qua tiếng lại xẩy ra cuộc xô xát.  Long, một cải tạo còn trẻ, đã tới trước mặt  tên cán bộ sĩ quan nhà bếp, phanh ngực áo nói lớn:

            -"Anh phải đổi bánh mì mới cho chúng tôi.  Anh có giỏi bắn tôi đi.  Anh có dám không…"

            Kim cảm phục anh bạn trẻ tuổi của mình, với nét hào hùng của một sĩ quan như ngày nào.  Anh đã cùng đơn vị chiến đấu đến viên đạn cuối cùng.  Liệu có bao nhiêu người dám có hành động này trước mặt đám cán bộ cộng-sản.

            Cuộc xô xát gây náo động cả trại.  Phần ăn được đổi thứ mới.  Trước cảnh tan hoang của nhà bếp, tên cán bộ quản lý tức giận bỏ vào trong sau khi nói lớn:

            -"Trong lịch sử xây dựng trại này, đây là lần đầu tiên tù nhân dám làm loạn, coi thường cán bộ và kỷ luật trại."

            Hắn nói đúng, đây là lần đầu tiên một tù nhân thách đố cán bộ trại.  Một tập thể gần 400 cải tạo đã chống lại lệnh của trại, chống lại hành động tàn bạo cuả cán bộ đối xử với tù nhân. Và cũng là lần duy nhất một tập thể đông đảo tù nhân miền Nam hô vang "đả đảo cộng-sản" ngay trong vùng đất thành đồng miền Bắc.

            Có lẽ những báo cáo của Ban giám thị trại về hành động của khu B ngày càng nhiều.  Kim hiểu cán bộ trại sẽ không tha cho hành động chống đối này, nhất là những ngày gần đây các anh đã lộ diện.  Ban giám thị sẽ nhắm vào nhóm nhỏ dễ hơn là tập thể đông đảo.

            Kim cám ơn lời khuyên của một vài vị bên khu A: “các anh không nên chống đối trực diện như đã làm, vì chẳng khác nào trứng chọi đá”.

            Anh biết là mình chẳng khác nào mũi tên thoát khỏi giây cung, đã ở trên lưng cọp không thể thối lui được nữa.  Lui chưa hẳn có con đường sống, mà chắc chắn tình đoàn kết của anh em sẽ tan vỡ, là cơ hội thuận lợi cho đám ăng-ten phá rối, đâm sau lưng. 

            Các anh chỉ có một con đường lựa chọn là tiến tới phía trước, tiếp tục con đường đang đi, và luôn biết mình đang đùa rỡn với tử thần.  Chấp nhận cái chết đến bất cứ lúc nào. 

            Anh em vẫn vui vẻ, không thoáng một nét ưu tư.  Hơn tháng nay không phải đi lao động, xa hẳn cái mai cái cuốc, cả cái chỉ tiêu đần độn, lời báo cáo căm hờn.  Phòng 7 như một thế giới riêng biệt, trầm lắng trong một sinh hoạt năng động xung quanh.  Những vết thương nơi tay chân đã lành dần. 

            Từ sáng khi mở cửa phòng cho tới bữa ăn chiều, anh em đi lại thoải mái trong khuôn viên, chia nhau những hớp trà nóng, hút điếu thuốc lào ngon.  Ai cũng biết thời gian nhàn rỗi này chẳng kéo dài lâu.  Mọi người vui vẻ tận hưởng phút giây qúy báu mà cuộc đời cải tạo khó có được một lần. 

            Trại làm ngơ trước hành động của anh em, như không muốn nhổ cái gai sợ làm vỡ vết thương.  Hay trại đang xếp đặt lựa chọn cho thành phần chống đối một bữa ăn thịnh soạn vào những ngày sắp tới.

            Bây giờ đã sang tháng 11.  Bầu trời nhiều mây như muốn đè cái lạnh xuống thấp.  Khói sương đã đọng trắng mờ sau mỗi hơi thở.  Cái lạnh cắt da đang hành hạ chiếc dạ dầy vốn bèo nhèo của tù nhân, vì thiếu ngọn rau hạt gạo.  Phần cơm ít hẳn đi, chiếc bánh mì đen cũ cũng nhỏ hơn trước.  Phần ăn bị cắt xén để vỗ béo đàn lợn, con trâu dùng cải thiện cho những ngày lễ Tết đã làm tấm thân tù gầy dộc.

            Cán bộ quản giáo vào phòng nhiều hơn trước. Mỗi lần thấy hắn xem xét lục soát tư trang, anh em trẻ thường bảo hắn "trong phòng có buồng trưởng, cán bộ cần xem xét tìm kiếm cái gì cũng phải có buồng trưởng chứng kiến…"

            Ngày Giáng sinh sắp tới, anh em có chung ý nghĩ là phải làm cái gì để kỷ niệm ngày thiêng liêng này.  Mặt khác chính công việc bận rộn sẽ giải toả bớt căng thẳng về tinh thần của anh em trong phòng.  Ý kiến được cổ võ,  dù có đạo hay ngoài đạo mọi người đang ngồi chung một chiếc thuyền, mà tinh thần và thể xác đã cùng chung một số phận.

            Lấy cớ nhà cũ thiếu vệ sinh, anh em xin cán bộ cấp phát vôi để quét lại căn nhà cho sạch, nhất là phòng vệ sinh để giữ cho sức khỏe tốt hơn.  Trại đồng ý ngay, vì anh em đang ăn không ngồi rỗi, lại tự ý làm việc có ích cho trại.

            Phòng 7 là phòng duy nhất được quét vôi từ trong ra ngoài, như phong tục sơn quét nhà cửa vào dịp Tết.  Như vậy mới thực hiện xong phần đầu của chương trình, những việc còn lại phải chia nhau làm.

            Một số cây hoa trong khuôn viên phòng đã cho vào lon sắt được để lại chỗ cũ, sẽ mang vào phòng trong đêm Giáng Sinh.  Mấy chục lọ đựng thuốc trụ sinh được rửa sạch đổ đầy dầu thay cho đèn cầy.  Nhóm hát thánh ca do Nguyễn-Ðức phụ trách, còn Vĩnh lo cắt hình và trang trí nơi đặt hình đức Chúa.  Dự trù phần ăn chiều ngày 24 tháng 12 sẽ tập trung biến chế để ăn chung đêm Giáng Sinh.  Các nhóm phân công bắt tay vào việc, chỉ tiếc không có sự hiện diện của Linh Mục Nguyễn-hữu-Lễ.

            Tinh thần phấn khởi như không còn quan tâm tới mọi việc quanh mình.  Khi đi tắm anh em phòng 7 đã rỉ tai các phòng khác về chương trình mừng lễ Giáng Sinh của phòng 7.  Các phòng hưởng ứng việc tổ chức đêm Giáng Sinh.

            Thời tiết vào tháng 12 lạnh hơn. Chiếc áo cắt ra từ tấm chăn đắp không còn đủ ấm.  Cái lạnh như ở trong lòng lạnh ra, đúng là bụng đói thì cật rét.  Ban ngày anh em thường xúm quanh bếp lửa sưởi ấm.

            Sinh hoạt trong phòng vẫn bình thường, mọi người chăn chú vào việc sửa soạn cho ngày lễ Giáng Sinh. Cán bộ quản giáo vào gọi Tiên đi làm việc nhưng anh em bảo Tiên không nên đi.  Vì đi không tránh khỏi kỷ luật như các bạn khác, nếu cần cả phòng sẽ cùng đi với anh.  Tiên đã ở lại phòng, không thi hành lệnh cán bộ.

            Có lẽ tin phòng 7 tổ chức đêm Giáng Sinh tới tai cán bộ, nên phòng bị kiểm soát thường xuyên.  Tư trang của anh em bị khám kỹ hơn.  Dù bị theo rõi gắt gao nhưng anh em ai nấy tiếp tục thực hiện chương trình như dự định.

            Ngày Giáng Sinh tới gần, nhiệt độ đột nhiên xuống thấp. Anh em mặc những chiếc áo khác mầu cắt từ tấm chăn đắp, một hình ảnh lạ mắt khác với các bạn tù ở đây. Trước đây trại cấm không được cắt tấm mền làm áo, nhưng lúc này không còn gì phải e dè sợ hãi cán bộ trại.  Cán bộ khám phòng bất thường và nhiều hơn trước đây.  Kim linh cảm có chuyện gì sắp xẩy ra cho tập thể anh em.

            Ngày 22 tháng 12, một số bạn bị chuyển qua phòng khác.  Anh em hiểu giờ phút ra tay của đám cán bộ bắt đầu.  Mọi người còn lại quyết tâm thực hiện chương trình đã định mặc dù số người giảm sút.  Không khí trong phòng căng thẳng hơn, mất đi vẻ trầm lặng của những ngày vừa qua.

            Ngày 23 tháng 12, một số anh em khác được gọi tên chuyển phòng.  Ai cũng nghĩ là mình sẽ ra khỏi đây, nhưng chưa biết lúc nào.  Ðổi phòng là biện pháp duy nhất mà cộng-sản thường áp dụng tại các trại cải tạo, để phân tán hầu phá vỡ sự đoàn kết của anh em khi thấy phòng nào ổn định.  Và đó là biện pháp mà cán bộ trại phải dùng đối với anh em phòng 7, để ngăn chặn việc tổ chức kỷ niệm một ngày lễ tôn-giáo chưa bao giờ được thực hiện trong xã hội cộng- sản, huống chi lại xẩy ra trong một trại tù nổi tiếng miền Bắc như trại này. 

            Căn phòng như vắng hẳn đi.  Một cảm nhận của tù nhân, "thêm một người vào phòng thấy chật hơn, bớt một người như vắng hẳn đi."

            Nhóm tập Thánh ca vẫn tiến hành.  Khi thiếu có người khác thế vào.  Những buổi tối như tối nay, khi cửa phòng khóa kín, anh em lắng nghe tiếng ca nhè nhẹ, tinh thần cảm thấy lâng lâng, như được gột rửa những vẩn đục của cuộc đời, như thoát ra ngoài khung cảnh hiện tại.

            Ðạt, Khuân đã ra khỏi phòng, không biết hai anh bạn trẻ này tới phòng nào.  Cũng chẳng khác gì từ sông ra biển, đàn cá vẫn bơi lội vẫy vùng.  Nhưng nhìn các bạn lần lượt ra đi lòng anh không khỏi bâng khuâng. 

            Kim vẫn tự hỏi sao chưa tới lượt mình.  Hay họ đã sửa soạn cho anh một phần đặc biệt.  Bây giờ đã chiều rồi, anh vẫn mong ở lại tối nay, được nhìn thấy ánh nến chiếu sáng phía sau bức hình Chúa Cứu Thế trên nền giấy bóng mờ, mà ánh nến lung linh càng làm bức hình thêm sống động.

            Trong khung cảnh này, anh có cảm giác sự thiêng liêng vượt lên cao, xúc động mãnh liệt hơn những lần anh cùng các bạn đi dự lễ nửa đêm ở nhà thờ Ðức Bà.  Có lẽ khi đó tinh thần anh phấn trấn, tràn ngập yêu thương, nên dù ngày lễ tổ chức huy hoàng khác biệt với ngày thường, nhưng đời sống ấy vẫn là những chuỗi ngày hạnh-phúc liên tục. Còn lúc này, trong lòng anh ít nhiều giao động, tâm tư anh đang phân vân, đời sống anh bị đe dọa, anh vẫn mong mỏi được an lành. 

            Anh muốn được nghe Thánh ca vào giờ phút thiêng liêng sắp tới.  Mọi người cần sự dìu dắt giúp đỡ trong khi tinh thần đang chao đảo. Vì lòng ham sống vẫn còn trỗi dậy mãnh liệt trong lòng mỗi người đang gặp bước hiểm nghèo, mà tinh thần bỗng chốc trở thành yếu đuối.

            Dù gì trước sau anh cũng ra khỏi nơi đây, anh vẫn muốn tối nay được ăn chung với các bạn một bát cháo lạt.  Anh quyến luyến họ, vì biết khi ra khỏi đây, có thể sẽ không còn cơ hội gặp lại những người bạn cũ.

            Bầu trời một mầu trắng đục. Cả ngày không có lấy một chút ánh nắng, khung cảnh thật ảm đạm thê lương.  Từ trên sàn nằm, qua khung cửa sổ, khuôn viên không nhộn nhịp như trước, các bếp lửa đã bớt đi ồn ào như bị buồn lây với những người ra đi.  Các bạn đang xúm quanh các bàn đá truyện trò như mang nặng ưu tư.       Hôm nay đã là ngày 24/12/77, không hiểu giờ này gia đình anh thế nào, bố mẹ anh có khỏe không, vợ con anh biết có an toàn. Không rõ các con anh có được chung vui ngày lễ Giáng Sinh như nhiều năm trước.  Niềm cay đắng  xót xa trong lòng.

            Chưa tới giờ lấy cơm chiều, cánh cửa cổng chợt mở, hơi sớm hơn thường lệ. Cán bộ trực trại vào sân.  Kim  tự hỏi cái gì sắp xẩy ra nữa đây, chắc lại thêm một số người chuyển phòng.  Hắn đứng giữa sân, nét mặt nghiêm trọng, kênh kiệu như bản chất hung tàn sẵn có, gọi lớn tên Kim.  Anh đi tới trước hắn.  Hắn cho anh 5 phút để sửa soạn đồ dùng cá nhân.  Anh biết mình bị chuyển phòng.

            Nhìn cử chỉ lời nói của hắn anh biết hắn chẳng ưa gì anh, trong lòng thù hận của hắn đã có chỗ cho anh.  Nhất là khi anh vạch trần thành tích ăn chặn cơm tù của cán bộ nhà bếp, đã chỉ trích hành động tàn bạo của hắn khi đánh đập người bệnh trước mặt anh em cải tạo.  Nhiều lúc anh tự hỏi, tại sao với hành động tàn ác công khai đi ngược lại chính sách nhà nước thường rêu rao là “nhân đạo khoan hồng”, mà hắn vẫn được trọng dụng.  Hay bản chất của chế độ này là thế, khó có thể thay đổi.  Anh lặng lẽ trở vào phòng để hắn đứng đợi ngoài sân.

            Ðời sống của Kim thật đơn giản, anh đã tập quen từ ngày đi "cải tạo."  Từ trại Ty đến Phan-đăng-lưu đối diện với Lăng Ông Bà Chiểu, một nơi dự trù trở thành "trung tâm cải-tạo trường kỳ" cho những người chống cộng bằng tư-tưởng.  Anh đã nếm trải nhiều thứ.  Ở phòng kỷ luật một thời gian được cho ra phòng tập thể, vì ghi nhận cải tạo có vẻ tốt.  Có phải vì anh không đập phá, chửi bới tập đoàn cộng sản như những căn xà lim khác trong lúc cùm xích cả tay chân.  Mới ở phòng tập thể được ít ngày lại bị nhốt vào phòng kỷ luật.  Anh nghĩ chắc cán bộ trại biết anh vừa hết tốt.

            Một tháng mấy lần chuyển phòng, một năm mấy lượt vào xà lim.  Nằm mãi một mình thành thói quen, làm biếng cả nói, dù chỉ nói với mình, để nhận thức mình còn tồn tại, còn sáng suốt trong bóng tối lâu ngày. 

            Anh đã được huấn luyện thuần thục ở "trường 5 phút", nhất là hiện tại không còn gì để phải sửa soạn, đồ dùng cá nhân mỗi ngày một ít đi, vì để sót lại qua những lần di chuyển vội vàng.  Cũng giống như những cán binh cộng sản, hành trang nhẹ tênh, ngay cả tâm tư của họ, còn gì là của riêng mà quan tâm.  Tất cả bỏ gọn vào túi đeo vai, ôm theo chiếc chiếu nhỏ trải nằm.  Bước ra sân, anh dơ tay chào các bạn, mỉm cười hẹn ngày gặp lại.

            Qua cổng phòng 7, rẽ về bên phải, hắn đưa anh tới căn phòng mới xây, hiện anh em ở trại Hoàng-liên sơn chuyển về xử dụng.  Thật trớ trêu, khi mới tới đây, căn phòng này đang xây dở dang, anh đã góp sức vào để hoàn tất, và bây giờ được hưởng thành qủa công việc mình làm.

            Căn nhà kích thước bằng phòng 7 nhưng số người chứa gấp rưỡi.  Một chỗ nằm không có dư, mặc dầu nằm trở đầu đuôi như cá hộp, hơi người nồng nặc.  Anh được buồng Trưởng cho nằm chung bệ nằm chiều ngang chưa được 80 phân.

            Bây giờ đã 9.30 giờ tối, quá giờ ngủ 30 phút.  Kim vừa nằm xuống, cuốn chiếc mền làm gối.  Xung quanh anh, những tiếng thở với nhịp độ âm thanh khác nhau nghe thật rõ trong đêm vắng.  Bỗng tiếng mở ổ khóa phía ngoài cửa khua vang, cánh cửa mở rộng.  Hai cán bộ bước vào, vẫn cán bộ trực trại và một võ trang.  Hắn gọi anh tới trước mặt bắt đứng ở thế nghiêm.  Hắn dơ cao tờ giấy đánh máy khổ giấy học trò, dưới ánh đèn anh nhìn rõ có in dấu tròn lớn mầu mực đỏ.

            Hắn ưỡn ngực như sắp làm một việc quan trọng, như muốn dằn mặt anh, chứng tỏ hắn có uy quyền ở đây, mà trong thời gian vừa qua anh em cải tạo đã khinh bỉ vì hắn có hành động vô nhân đạo.  Hắn đọc to:

            " Bộ Nội vụ ngày… Lệnh chuyển trại… Nay chuyển trại tên Trần-nhật-Kim, can tội đầu não phản động ..."

            Kim nghe nhịp tim mình như đập mạnh hơn, mặc dù anh đã làm quen với khung cảnh này từ lâu.  Trại phó đã thực hiện đúng lời hắn nói, sẽ đưa anh tới nơi quanh năm sương phủ, thiếu ánh nắng mặt trời.  Anh chưa biết nơi đó là chốn nào, nhưng hắn đã nhấn mạnh nhiều lần, nơi anh tới sinh hoạt cải tạo rất khó khăn.  Anh biết hắn chẳng cần phải dọa, cũng chẳng vì thương xót, mà chỉ muốn nói lên một sự thật.  Bước đường sắp tới của anh sẽ gian lao hơn,  do đó cuộc sống sẽ căng thẳng hơn.

            Nhưng mặt khác anh luôn có cảm nghĩ, ở đâu lâu cũng thấy chán, thời gian như ngưng lại mà cuộc đời ngắn đi.  Anh luôn mong đợi một cái gì mới mẻ, đến một nơi xa lạ, gặp những bộ mặt hắc ám hay khoan hoà, mặc dù những bộ mặt đó ở dưới bất cứ hình thức nào, cũng chỉ là bàn tay thép bọc nhung.

            Ðổi chỗ càng nhiều càng tốt, mấy tháng một lần càng hay.  Không phải anh ham đi nhiều nơi như thường nói với các bạn, là đi du lịch không mất tiền.  Cơm bưng nước rót, lính gác xung quanh.  Không phải anh "chây lười lao động" như đám cán bộ thường nói, mặc dù anh không thấy lao động là vinh-quang chút nào, chỉ thấy cuộc đời mình càng ngày càng thê thảm, thân tàn ma dại.  Anh ao ước có một ngày nghỉ ngơi, quên hẳn cái xẻng cái cuốc, cả cái chỉ tiêu tàn nhẫn luôn đầy ải hủy diệt kiếp sống con người, để có dịp lành lại những vết thương đang rỉ máu.

            Khi đọc dứt lệnh chuyển trại, hắn nói:

            -"Tôi cho anh 5 phút thu dọn đồ dùng cá nhân. Quên cái gì để lại cái ấy."

            Chắc hắn muốn nhắc, anh sẽ đi đến một nơi thật xa, không còn cơ hội trở lại chốn này.  Nhìn hắn, anh mỉm cười.  Tất cả đã xếp đặt rồi, anh đang bước ra khỏi uy quyền của hắn. 

            Kim gấp vội chiếc mền vừa dùng làm gối, nhét vào túi đeo vai, một tay cầm chiếc chiếu cuộn tròn dựng bên bệ nằm.  Anh bước ra ngoài trước cặp mắt ngạc nhiên của mọi người trong phòng.  Họ ngạc nhiên là phải, anh vừa tới chưa ấm chỗ lại khăn gói ra đi.

            Bầu trời tối đen, lác đác vài vì sao nhỏ.  Vầng trăng nấp ở đâu không thấy, nên thế gian phủ đầy bóng tối.  Trời về khuya càng lạnh.  Chiếc áo cắt từ tấm mền đắp không giữ cho anh ấm hơn.  Bàn chân anh lạnh buốt trong đôi dép râu trống trải.

            Kim đi theo ánh đèn bấm của cán bộ trực trại chiếu loang loáng trên mặt đường.  Vai mang chiếc túi cũ đã theo anh mấy mùa mưa nắng, nó xuất thân từ một túi xách mà vợ anh thường dùng đi chợ.  Nàng để lại anh dùng khi mấy mẹ con lên thăm lần đầu tiên ở trại Gia-rai Long-Khánh.  Qua thời gian theo nhu cầu, đã giúp anh có thêm một niềm vui nhỏ bé, để vượt qua những cơn đói vào ngày nghỉ cuối tuần, anh đã biến đổi hình dạng nó, khâu thêm giây đeo vai, gắn vài miệng túi.  Một túi dành riêng đựng bình hút thuốc lào dã chiến làm bằng bình nhựa đựng thuốc đau bụng.  Trong túi chỉ có vài thứ lỉnh kỉnh cộng với chăn màn, vì bộ quần áo duy nhất trại phát anh đang mặc trên người.  Nhiều khi không đủ đồ nhét vào túi trông nó bèo nhèo như chiếc dạ dầy lép xẹp của anh.  Anh đã gìn giữ nó như một kỷ-vật, mang hình bóng yêu thương gia- đình.  Nó với anh như hình với bóng.  Không có nó anh có cảm tưởng như thiếu vắng thứ gì, vì vậy nó luôn gọn gàng trên đôi vai gầy của anh vào mỗi lần di chuyển.

            Qua khu sân rộng, quang cảnh của gần một năm trước khi anh tới đây lúc 2 giờ sáng, cũng giống như bây giờ.  Có chăng chỉ có một sự khác biệt là, khi đó anh biết đã đến một nơi xa lạ, còn bây giờ anh chưa biết nơi nào anh sẽ tới.  Anh tới đây lúc đêm khuya, và bây giờ trở ra khi trời vừa tối.  Các phòng hai bên yên lặng, ngọn đèn điện gắn trên đầu cọc chiếu sáng hàng rào kẽm gai giăng trên bờ tường cao.

            Kim đi qua phòng 7, vẫn còn tiếng lào xào như mọi người còn thức.  Bây giờ còn quá sớm để hát bài Thánh ca, hay đó chỉ là tiếng thì thầm vĩnh biệt của các bạn, chứng kiến cảnh ra đi đến nơi chốn tận cùng của những người bạn.

            Ði qua cổng gác, nơi rào ngăn khu tù ở, như lằn ranh của hai thế giới.  Tới chỗ đậu xe phía trước khu cơ quan, một xe chở khách nhỏ đang đợi, phía sau xe một số anh em ngồi hàng đôi.

            Trời quá tối, nên không nhìn rõ mặt những người ngồi trong hàng, anh lên tiếng:

            -"Tôi, Kim đây."

            Anh nghe các bạn trả lời, từng người xưng tên, thế là đầy đủ mọi khuôn mặt: Từ "Linh Mục Nguyễn-hữu-Lễ đến các anh Tô-tứ-Hướng, Vũ-văn-Vang, Nguyễn-tôn-Tính, Mai-văn-An, Dương-văn-Lợi, Ngô-đình-Thiện, Nguyễn-văn-Hà, Trần-phụng-Tiên, Mai-ngọc-Y, Nguyễn-tiến-Ðạt, Nguyễn-đức-Khuân, Phạm-văn-Thông, Ðỗ-duy-Hùng, Huỳnh-thế-Hùng, Phạm-hồng-Thọ, Ninh-vệ-Vũ, Nguyễn-sĩ-Thuyên, Nguyễn-văn-Huyền.  Anh là người cuối cùng cho đủ con số chẵn 20. 

            Hai mươi bộ mặt hiện diện đã đóng góp khá nhiều trong biến động vừa qua. Với những người ngồi đây, bọn cán bộ trại hân hoan như đã nhổ xong những cái gai làm chúng đau nhức mấy tháng nay.  Nhưng liệu khu trại này có được yên ổn trong thời gian sắp tới như ý đám cán bộ trại mong muốn, hay vẫn bất ổn vì những người ở lại có chung lòng căm hận.     

            Mọi người lên xe. Hai người chung một còng sắt số 8 đã xét rỉ ôm chặt cổ tay.  Kim còng chung với anh Tính.  Thực không hẹn mà gặp, cũng từ trại Phan-đăng-Lưu tới Gia-Rai Long Khánh. Xuống chung chuyến tầu sông Hương đến trại này.  Bây giờ tay sát tay trong chuyến xe định-mệnh, không hiểu sẽ đi về đâu.

            Chiếc xe chở khách nhỏ đã cũ, nệm ngồi và lưng tựa hư rách, để lộ đầu sắt nhọn của những chiếc lò xo.  Kim không dám cựa mình, anh có cảm giác như ngồi trên gai nhọn.  Ðèn bật sáng, anh thấy nét mặt các bạn vẫn rạng rỡ, không một thoáng lo âu, nói cười vui vẻ coi thường đám cán bộ võ trang đi hộ tống.  Bác tài đang rồ máy, làm nóng động cơ xe trước khi chuyển bánh.  Của kính đã đóng kín, trong xe thấy ấm hơn.

            Bây giờ đã qúa 10 giờ đêm, chỉ còn hơn một giờ nữa là tới giờ hành lễ.  Một phần quả đất sẽ cầu xin ơn trên ban phép lành để có một cuộc đời hạnh phúc.  Chúa ở khắp mọi nơi, sẽ đến với tất cả mọi tâm hồn cần tới sự cứu rỗi trong cuộc đời bể khổ.

            Nhưng không hiểu sao, ở vùng đất nhỏ bé này của địa cầu, ở một góc tăm tối như nơi đây, vẫn không thấy ánh nến lọt qua khe cửa sổ.  Không thấy vẻ nhộn nhịp của đêm thiêng liêng, không thấy nét hân hoan của mọi người.  Các khung cửa đóng kín, những gian phòng vẫn tăm tối, im lìm.  Có phải vì linh hồn Bác ở trên cao và Ðảng đứng sau lưng, với chính sách tam cùng, phê bình và kiểm điểm, niềm tin đã bị bóp chết, đời sống luôn luôn bị đe dọa. 

            Anh Tính quay qua hỏi Kim:

            -"Anh nghĩ họ sẽ đưa mình tới đâu?"

            -"Quanh vùng này trại Ðầm đùn là có tiếng nhất.  Hôm sinh hoạt ở ngoài sân, trại phó nói là sẽ đưa tới nơi quanh năm sương phủ, chắc chúng mình sẽ lên mạn Bắc."    

            -"Nghe đồn trại "Phù-Nẩm" gì đó. Nghe âm thanh có vẻ ở vùng thượng du, tôi cũng chưa nghe nói tới tên này bao giờ."

            -"Tôi cũng chưa phân định được, đợi xem xe chạy hướng nào vì miền Bắc chúng ta cũng biết ít nhiều, nhất là các tỉnh quanh đây.  Tuy nhiên, tôi có ý nghĩ vì chưa biết rõ sinh hoạt nơi sắp tới, mà bây giờ chỉ còn bây nhiêu anh em, chúng ta cần tính toán kỹ trước khi hành động."

            -"Tôi đồng ý với anh về điểm này.  Chúng ta cần giữ im lặng lúc đầu chờ xem động tĩnh ra sao.  Chắc các bạn đều có chung ý nghĩ như chúng ta…"                                                                      

Chú thích                                                      

 

Trại Nam Hà

                                                     Image result for ban doTrại cải tạo Nam Hà nằm trong xã Ba Sao, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam Ninh

Trại cải tạo Nam Hà nằm trong xã Ba Sao, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam Ninh (tên gộp 3 tỉnh).

Từ thành phố Phủ Lý, qua cầu Hồng Phú, theo quốc lộ 21 độ 15 Km, trên đường đi Chi Nê, Hòa Bình là tới xã Ba Sao.  Trại Nam Hà ‘A’ nằm bên bờ đầm, một vùng ngập nước với những núi đá cao (khu đầm Tam Chúc, nên trại Nam Hà còn được gọi là trại Đầm Đùn từ thời Pháp thuộc).  Đầm Tam Chúc thuộc xã Ba Sao, huyện Kim Bảng, cách thị xã Phủ Lý khoảng 12 Km, tiếp giáp với Hòa Bình và Hà Tây, cách Hương Sơn khoảng 3Km đường núi.  Diện tíchđầm khoảng 600 ha.

Trại Nam Hà cũng được gọi là trại Ba Sao.  Danh từ “Ba Sao” có lẽ được dịch ra từ nhóm chữ “Les trois Étoiles = Ba Sao”, còn nhận được phần nào do chữ còn lưu lại trên khung lưới sắt bắc ngang trên đầu trụ gạch trước khi vào trại.  Nơi đây là một khu đồn điền trồng cà phê còn lại từ thời Pháp. 

Thỉnh thoảng có bạn bắt gặp  những gốc cà phê cổ thụ, còn  sót lại trái cà phê to bằng trái mận, thơm phức, ngọt lịm. Một số anh em thường lấy lá cà phê nấu nước. Nước cà phê có sắc vàng nâu, đặc biệt có hương thơm mùi trái cam.

Ngoài trại Nam Hà ‘A’ còn có trại ‘B’, là một trại kỷ luật nằm trên đường đi Thung Gianh.  Trại ‘C’ và ‘D’ giam giữ thành phần hình sự miền Bắc.  Trại ‘Mễ’, gần Phủ Lý, là khu trại kỷ luật

nhưng ngụy trang dưới hình thức

một trại y tế. 

Trên đường đi tới rừng Cúc Phương còn một trại giam phụ nữ, có lẽ thành lập từ ngày chia đôi đất nước.

Xã Ba Sao trở thành thị trấn của huyện Kim Bảng, có diện tích 34,76 Km2.  Quốc lộ 21 đi qua xã Ba Sao tới Chi Nê (Hòa Bình) và rừng Cúc Phương.

            Tọa độ:    20o 32’ 28” B  -   20o 54’ 11”  B

                          105o 47’ 51” Đ  - 105o 79’ 75”  Đ

Thị trấn Ba Sao gồm 16 xã: Đại Cương, Đồng Hóa, Hoàng Tây, Khả Phong, Lê Hồ, Liên Sơn, Ngọc Sơn, Nguyễn Úy, Nhật Tân, Nhật Tựu, Tân Sơn, Thanh Sơn, Thi Sơn, Thụy Lôi, Tượng Lĩnh và Văn Xá.

Huyện Kim Bảng: từ đời nhà Trần trở về trước gọi là Cổ Bàng thuộc châu Lỵ Nhân, thuộc lộ Thiên Tường.  Năm Quang Thuận 7 (1446), triều đình bỏ tên Trấn đặt là Thừa Tuyên.  Năm Quang Thuận 10 (1469), vua Lê Thánh Tông cho đổi tên Thiên Trường thành Sơn Nam, Kim Bảng thuộc Thừa Tuyên Sơn Nam.  Năm Hồng Đức 21 (1490), triều đình đổi tên Thừa Tuyên thành Xứ.  Năm Cảnh Hưng 2 (1741), triều đình bỏ tên Xứ đặt thành Lộ, chia Sơn Nam thành 2 Lộ.  Đời Tây Sơn (1788-1802), Kim Bảng thuộc trấn Sơn Nam Thượng. 

Năm Minh Mạng 13 (1832), triều đình thành lập tỉnh Hà Nội, Kim Bảng và phủ Lý Nhân thuộc Hà Nội.  Dưới đời Thành Thái 2 (1890, tỉnh Hà Nam được thành lập từ một số huyện của Hà Nội và Nam Định (lấy tên Hà của Hà Nội và Nam của Nam Định).  Phủ Lý trở thành tỉnh lỵ của Hà Nam.

Giai đoạn tứ 1965-1996, tỉnh Nam Định sát nhập với tỉnh Hà Nam thành “Nam Hà”, sau đó sát nhập với tỉnh Ninh Bình thành “Hà Nam Ninh”.  Từ tháng 1-1997, tỉnh Hà Nam được tái lập như trước đây.  Thị xã Phủ Lý thuộc tỉnh Hà Nam.

Thị xã Phủ lý nằm trên quốc lộ 1A, bên bờ phải của sông Đáy.  Phủ Lý cách Hà Nội 60 Km, cách thành phố Nam Định 30 Km, cách  Ninh Bình 33 Km.  Phủ Lý là nơi gặp nhau của 3 con sông: sông Đáy, sông Châu Giang và sông Nhuệ.  

© Tác giả gửi bài đến Ban biên tập.
 © Diễn Đàn Người Dân ViệtNam  
(Trich Hồi Ký : Cuộc Chiến Chưa Tàn Của Tác Giả Trần Nhật Kim  gửi đến BBT)
  Đọc các bài liên quan của cùng tác giả tại đây.
 

Share

scroll back to top
 

TIN MỚI NHẤT