DIỄN ĐÀN NGƯỜI DÂN VIỆT NAM

XÂY DỰNG CÔNG BẰNG THỊNH VƯỢNG NHÂN BẢN

Việt Nam đổi từ một nền kinh tế chỉ huy sang nền kinh tế tư nhân có kiểm soát_Vũ Quốc Ngữ.

E-mail Print

Các công ty nhà nước của Việt Nam đã phải vật lộn để tồn tại. Rất ít doanh nghiệp nhà nước cạnh tranh ngoài biên giới nước này.
 

Lễ công bố Top 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam năm 2015 (VNR500) do Vietnam Report phối hợp cùng VietNamNet tổ chức 

Trung Quốc và Việt Nam có nhiều điểm chung không chỉ vì cùng có dân số cao. Chính phủ và nền kinh tế Việt Nam đi sau Trung Quốc ít nhất một thập niên. Nhưng Việt Nam đang đi theo hướng tương tự, theo đánh giá của tôi sau chuyến đi gần đây của mình và kinh nghiệm của các nhà điều hành như Trần Quí Thanh, người sáng lập công ty nước giải khát tư nhân lớn nhất của Việt Nam, Tập đoàn THP.

Chính phủ đã thay đổi thái độ đối với giới kinh doanh, ông Thành cho biết. Các quan chức ban đầu dành hết nguồn lực để khuyến khích các công ty nhà nước và những gì họ gọi là "các doanh nghiệp hợp tác," cộng đồng, các hoạt động quy mô nhỏ. Trọng tâm là cung cấp việc làm nhưng vẫn đảm bảo sự kiểm soát của nhà nước.

"Có một khoảng thời gian mà chính phủ không thể chấp nhận hoặc thích ứng với một nền kinh tế tự do, và họ tập trung vào các trụ cột khác nhau của nền kinh tế hơn là khuyến khích doanh nghiệp tư nhân," ông lưu ý. "Bây giờ họ nhận ra rằng không đủ, thật khó để có thể có một nền kinh tế mạnh mẽ chỉ với hai chân.”

Một thị trường 94 triệu người không có gì để chế nhạo. Theo Oxford Economics, mức tăng trưởng kinh tế của Việt Nam tương đối tốt, đạt mức 6,2% trong năm ngoái và với tốc độ trên 6% mỗi năm vào thập kỷ tiếp theo. Điều đó không xa tốc độ hiện tại của Trung Quốc là 6,7%.

Kết quả cuối cùng của việc nhìn thấy người dân Việt Nam thịnh vượng là như nhau. Tuy nhiên, con đường mà họ thực hiện để đến đó là một con đường khác, ngày càng xoay quanh các doanh nghiệp tư nhân.

"Nói chung, tôi tin rằng bất kỳ chính phủ nào cũng muốn người dân của họ trở nên giàu có vì khi người dân giàu có, thì đất nước mới mạnh", ông Thành nói. “Ở Việt Nam, hiện nay có sự hiện diện của một khu vực tư nhân và họ giàu lên một cách âm thầm.”

Các công ty nhà nước của Việt Nam đã phải vật lộn để tồn tại. Rất ít doanh nghiệp nhà nước cạnh tranh ngoài biên giới nước này.

Tiến bộ kinh tế đã giảm một tỷ lệ phần trăm trong một năm giữa năm 2011 và năm 2012, gây ra một cuộc khủng hoảng của sự tự tin. Điều đó đã làm tăng trưởng GDP rơi xuống 5,2%, mức thấp nhất sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1999.

"Các doanh nghiệp nhà nước nhận được rất nhiều sự hỗ trợ từ chính ph nhưng họ không thể thành công," ông Thành nói. “Bây giờ các quan chức hiểu được những khó khăn trong việc kinh doanh. Họ bắt đầu nhìn thấy những hạn chế của các doanh nghiệp nhà nước và kinh doanh cộng đồng, họ không có quyền sở hữu mạnh mẽ."

Tôi đã gặp gỡ với nhà sản xuất nước giải khát THP Group ở đại bản doanh của họ ở Sài Gòn. Họ sản xuất trà thảo dược bán chạy nhất Việt Nam, cũng như sữa đậu nành và các loại thức uống năng lượng có chứa chất caffeine, tương tự như sản phẩm của Red Bull ở nước này.

Sự sụt giảm về kinh tế đã làm ảnh hưởng đến doanh thu của họ, bắt đầu vào năm 2016 nhưng phục hồi vào năm 2017. Doanh thu đã tăng lên nhanh chóng vào năm 2017, với tốc độ từ 20% đến 30%, nâng tổng doanh thu hàng năm lên khoảng 450 triệu USD.

Để hỗ trợ khu vực doanh nghiệp nhà nước, chính phủ đang đẩy nhiều doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước trước đây lên sàn igao dịch Chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh (HOSE). Và khái niệm "giàu có" của họ đã trưởng thành. Trước đây, các quan chức có thể đã nhìn thấy những dấu hiệu thành công và nghĩ rằng việc tạo ra và điều hành một công việc kinh doanh thật dễ dàng. Điều đó đã thất bại trong việc nắm bắt cuộc đấu tranh xảy ra trước khi những bẫy được giăng ra.

"Trước đây, họ nghĩ rằng các doanh nhân giàu có và họ có thái độ chi phối đối với các doanh nhân giàu có," ông Thành nói. "Một số doanh nghiệp tạo ra sự giàu có, nhưng họ không nhìn thấy 80% doanh nghiệp đã thất bại."

Để hỗ trợ sự xuất hiện của các công ty nhà nước, chính phủ đang đẩy nhiều cổ phiếu lên sàn chứng khoán HOSE. Cùng với sự tham gia của các doanh nhân mới của Việt Nam, đất nước này lần đầu tiên nhìn nhận sự phát triển dựa trên người tiêu dùng và khu vực tư nhân.

Chỉ có một trò chơi thuần túy trên thị trường chứng khoán nhỏ của nước này với VanEck Vectors Vietnam ETF (VNM). Đó là một quỹ tương đối nhỏ, với 309 triệu USD tổng tài sản. Nó đã tăng 20,5% trong năm nay.

Toàn bộ thị trường chứng khoán chỉ có mức vốn hóa thị trường là 92 tỷ USD, và không vượt quá mức độ thao túng thị trường, như tôi đã lưu ý hồi đầu tuần này.

Nền kinh tế 160 tỷ USD của Việt Nam không nhận được nhiều sự quan tâm, và vẫn chưa giành được nhiều sự tôn trọng. S & P, trong bản báo cáo vào đầu tháng về "các nền kinh tế lớn ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương", thậm chí không đề cập đến Việt Nam cũng như Campuchia và Lào. Kinh tế Việt Nam có thể được để ý với mức đồ gần với Philippines, nhưng còn xa so với Malaysia và Thái Lan.

Đã có một bước lùi gần đây sau cuộc bầu cử tổng thống ở Hoa Kỳ với chiến thắng của Donald Trump. Việt Nam sẽ đạt được nhiều hơn bất kỳ nền kinh tế nào khác từ việc tham gia vào Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương. Với việc Hoa Kỳ rút khỏi hiệp định, 11 quốc gia còn lại phải biết phải làm gì.

“Tôi không phải là một người duy nhất với suy nghĩ rằng đó là một sai lầm lớn của Trump trong việc rút Hoa Kỳ ra khỏi TPP. Với Việt Nam và Hoa Kỳ trong đó, TPP "sẽ là cơ hội để khuyến khích một nước cộng sản nắm lấy các thị trường mở và áp dụng một tiêu chuẩn quốc tế về các luật lệ thương mại,"ông Shihoko Goto, chuyên gia cao cấp của Đông Bắc Á tại Trung tâm Wilson, nói khi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc gặp Trump tại Nhà Trắng vào cuối tháng Năm.

Trump đã ca ngợi Phúc vào thời điểm đó với một công việc "ngoạn mục" ở Việt Nam, nơi ông đã "đưa ra nhiều hình thức khác nhau trong thương mại và những thứ khác." Như thường lệ khi gặp một người cầm quyền ở những nước toàn trị (Trung Quốc, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và phần còn lại ...), Trump không đưa ra bất kỳ chỉ trích nào về nhân quyền của Việt Nam.

Với chuyến thăm của ông Phúc tới Washington, đã có một số thỏa thuận nhỏ được công bố, trong đó có một thỏa thuận với General Electric (GE). Điều nổi bật là việc chuyển tàu tuần dương Morgenthau của Hải quân Hoa Kỳ cho Việt Nam, cũng như sáu tàu tuần tra Metal Sharks cho Hà Nội. Ông Phúc nói rằng ông rất muốn có thêm nhiều tàu chiến từ nước Mỹ, kẻ thù cũ của Hà Nội.

Trong tuần này, hồ sơ nhân quyền của Việt Nam lại tối thêm với việc bỏ tù sinh viên Phan Kim Khánh với án tù sáu năm, chỉ vì anh đã đưa thong tin về tham nhũng ở Việt Nam lên mạng xã hội. Giống như Trung Quốc, Việt Nam dường như đang đi ngược lại trong cải cách chính trị và chính phủ đàn áp mọi ý kiến chỉ trích. Tuy nhiên, có rất ít chính phủ nước ngoài chỉ trích Hà Nội về việc áp dụng các chính sách bảo thủ, như tổ chức Quan sát Nhân quyền (HRW) nói.

Thay vào đó, các quốc gia chỉ tập trung vào mối quan hệ thương mại với Việt Nam. TPP có đối thủ như Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đứng đầu là Trung Quốc, một thỏa thuận làm kinh hoàng người Việt. Việt Nam có mối quan hệ tốt với Trung Quốc, hai nước láng giềng cộng sản quá giống nhau về văn hoá .

Hoa Kỳ, bằng cách rút khỏi TPP, đã bỏ lỡ cơ hội để tăng cường ảnh hưởng lên 12 quốc gia thành viên. Có những "viễn cảnh cạnh tranh cho tương lai kinh tế của châu Á", Goto lưu ý, và nó sẽ là lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ để đảm bảo rằng Việt Nam "là một phần không thể tách rời của trật tự kinh tế tự do", một tiêu chuẩn quốc tế về quyền sở hữu trí tuệ, các yêu cầu về môi trường và các quy định về lao động.

Người sáng lập Tập đoàn THP Tan nói rằng "rất tiếc" rằng Trump đã rút Hoa Kỳ ra khỏi hiệp ước. Trong mắt của ông, việc này làm giảm 60% hiệu quả của quan hệ đối tác thương mại.

Tập đoàn THP chiếm khoảng 10% doanh số bán hàng quốc tế, bán ở 16 quốc gia khác nhau như Sudan và Maldives, cũng như Canada và Hoa Kỳ.

Nhưng giống như hầu hết các công ty trong khu vực kinh doanh TPP, THP Group nhìn thấy rất nhiều cơ hội ở các quốc gia còn lại. Nó sẽ mang lại những kết quả tích cực từ những gì Trump đã bỏ lại phía sau chứ không dựa vào sự vắng mặt của Hoa Kỳ.

Đó là "40% là đáng kể và tạo cơ hội", Thành nói. "TPP sẽ mở ra các kênh thương mại và vươn ra thế giới với tiềm năng to lớn của Việt Nam và người dân".

Việt Nam có thu nhập 1.689 USD/ người, tính theo GDP bình quân đầu người. Với tổng số tiền tăng lên nhanh chóng, các nhà sản xuất hàng tiêu dùng cũng nhận thấy vận may của họ tăng lên.

THP cho biết thị trường đồ uống hiện nay khoảng 2 tỷ USD, và tăng khoảng 15% mỗi năm. Vào thời điểm thu nhập bình quân đầu người tăng lên 2.000 USD, sẽ đủ cao để xây dựng thị trường nước giải khát thành thị trường 10 tỷ lít, hay 6 tỷ US.

"Bây giờ họ [người Việt Nam] có ít tiền, họ sẽ chi tiêu nó cho những thứ cần thiết", Thành nói. "Khi thu nhập tăng gấp đôi, có lẽ nhu cầu về sức mua và tiêu dùng tăng lên gấp bốn lần."

Nguồn: Vietnam Switches Gears From Command State to Private-Sector Control

Vũ Quốc Ngữ 
Theo VNTB 

Share

scroll back to top
 

TIN MỚI NHẤT