DIỄN ĐÀN NGƯỜI DÂN VIỆT NAM

XÂY DỰNG CÔNG BẰNG THỊNH VƯỢNG NHÂN BẢN

Tác giả & Tác phẩm ( Phạm Thị Hoài) (4)_Người Dân Việt.

E-mail Print

Dẫn nhập: Với cái nhìn chủ quan của người biên soạn, tuyển tập 300 tác giả và tác phẩm đơn thuần chỉ là công việc góp nhặt sỏi đá những tác phẩm tiêu biểu một thời của những tác giả tiền chiến, hậu chiến, trước hay sau 75 của hai miền Nam Bắc, trong nước cũng như ngoài nước, già hoặc trẻ, cũ hoặc mới. Tác giả và tác phẩm được góp mặt mỗi tuần theo thứ tự họ hoặc tên qua mẫu tự A, B, C… Xin thành thực cám ơn những tác giả có mặt trong tuyển tập nhưng vì trở ngại thông tin, chúng tôi đã không thể xin phép quý vị trước khi đăng tải.
Ngộ Không Phí Ngọc Hùng


Phạm Thị Hoài (IV)

Tiểu sử:
Sinh năm 1960 tại Hải Dương
Ngụ cư tại Berlin, Germany.

                                              pham thi hoai

Tác phẩm:
Tác phẩm dịch: Thẩm phán và đao phủ (F. Dürrenmatt, 1986)
Chiếc chìa khoá (J. Tanazaki, 1989)
Thư gửi một nhà thơ trẻ (R.M. Rilke, 1997)
Tác phẩm biên soạn: Trần Dần: Ghi 1954-1960 (2001)

Mục lục:
Ám thị
Đọc “vision impaired” bản dịch “ám thị” của Phạm Thị Hoài – Chu Việt
Ở nơi nào, tôi cũng tìm được ra cõi riêng – Cổ Ngư
Thực đơn chủ nhật
Phạm Thị Hoài, Thiên sứ - Thụy Khuê
Phạm Thị Hoài: trí tuệ và cú pháp làm nên đặc điểm – Trần Vũ

Phụ đính :
Tặng tác giả những nhân vật xưng em
Thuế biển - Trong cơn mưa

Thuế biển

Biển xanh là một ở dưới, tôi mặc váy xanh ngụp lặn trong mỗi độ xanh trong môĩ chiều xanh. Mất hút giữa hai thái cực xanh.
Trước đó, tôi chưa bao giờ ra biển.Tôi sợ chết vì nước thì rửa mặt cũng chết được, ngoài ra làm mồi cho cá đỡ thối hơn làm mồi cho giun. Tôi cứ viết mãi những truyện ngắn khát nước về mưa và vòi nước công cộng. Anh treo lên tường những con sóng bạc đầu.Yêu nhau từ Hồ Tây sang hồ Trúc bạch, từ hồ Trúc Bạch lượn về hồ Gươm, từ hồ Gươm vòng qua hồ Thiền Quang, Từ hồ Thiền Quang vọt sang hồ Bảy Mẫu, nước hồ nào cũng cạn lên anh bảo chúng mình phảỉ hôn thật sâu. Tôi hát cùng anh thật sâu trong vòm họng, nhưng bây giờ thì anh no nước, tôi lang thang hoài trên cạn Hà Nội, Huế,Sài Gòn, thành phố nào cũng phơi ròn như bánh đa phơi quá nắng.
Cho nên tôi cũng nhận lời mời di Vũng Tàu. Ông ta đi góp ý cho một vở kịch. Tôi nghĩ kịch cọt chắc sẽ bận, chắc tôi sẽ đựoc ở một mình. Sẽ ngồi nhìn sóng bạc đầu và chờ cá. Từ buổi hai đứa hai nơi mỗi lần đi chợ tôi chăm chú nhìn vào hàng cá biển. Dường như trong con nào cũng có anh.
Chúng tôi khởi hành vào buổi sớm. Lúc lên xe ông ta bảo tôi ngồi sát cho vững, ôm vai hay ôm bụng thì tùy. Tôi chọn vai, chỗ ấy ít dấu vết của thời gian, nếu chọn bụng, bụng sẽ luôn nhắc rằng ông ta hơn bố tôi một tuổi. Tôi nghĩ lòng mình nặng nề nhưng đem đổ xuống đầu một người đáng tuổi bố thì thiếu lễ độ nên gắng bắt chuyện. Tôi bảo đường tốt thật. Ông ta bảo người Mĩ xây mà. Rồi nhân tiện cho biết vợ cũ của ông ta đang ở Mĩ, mỗi tháng gửi về cho ông một trăm, cô bạn gái kém tôi hai tuổi cũng ở Mĩ thì gửi ảnh. Tôi không muốn nghe chuyện nước Mĩ, người tôi yêu đọc tiểu thuyết của Harald Robbins và Daniele Steel biết rõ đàn bà thượng lưu dùng xà lách bữa trưa ở tiệm nào trong thành phố Nữu ước và đàn ông hiện đại nói năng hóm hỉnh vô liêm sỉ ra sao, anh cho là so vói những sách ướt đẫm dục vọng ấy thì truyện ngắn của tôi là gãi đi gãi lại vào tâm hồn khô nẻ. Anh bảo sẽ đón tôi sang làm phu nhân. Tôi sẽ đi máy bay để nhìn Thái Bình Dưng từ trên cao, khỏi sợ chết đuối. Tôi không muốn nghe chuyện nước Mĩ nên chăm chú nhìn vào những cặp đi đưòng, chắc cũng tắm biển. Chỗ nào cũng một gương mặt thiếu nữ âu yếm nép vào chiếc gáy trẻ trung của người trai cầm lái. Tôi thường úp mặt vào đúng chỗ đó để liếm mồ hôi. Anh thường mút tóc tôi. Hôm chia tay anh bảo để anh nuốt tôi vào, chỉ cần ngủ một giấc ngủ là qua biển, khi nào đến nơi anh sẽ mổ bụng kéo tôi ra. Giá được như thế, bây giờ tôi không phaỉ lang thang một mình.
Xế trưa dến Vũng Tàu. Chúng tôi chọn một nhà hàng gần biển, uống bia Vạn Lực với mực xào. Cách đó một bình phong, tập thể nhân viên nhà hàng họp kiểm điểm công tác. Nữ cửa hàng truởng phê bình các đồng chí để chuột gặm khăn trải bàn và khu nhà bếp có bọ gậy. Một con ruồi lao thẳng vào cốc bia của tôi như phi công cảm tử Nhật Bn. Ong ta dùng thìa vớt ra, đổi sang phía mình, rồi nâng cốc ấy về phía biển, bảo rằng ông thích thiên nhiên, thiên nhiên đồng nghĩa với cái đẹp, thằng nghệ sĩ bao giờ cũng hướng tới cái đẹp. Thực ra tôi không biết rõ ông làm nghệ sĩ như thế nào. Tôi chỉ dọc duy nhất bài thơ ông tặng cho tôi, trong đó tóc tôi thì như mây, cặp kính là hai mảnh trăng treo và hàm răng nụ cười thì như ánh chớp. Tôi nghĩ với một bề ngoài đầy vũ trụ tính như vậy tôi có thể đi thi hoa hậu với những Miss của các hành tinh khác. Hơi thở của tôi sẽ là gió, thở mạnh một cái thành bão cuốn phăng người tôi yêu băng qua Thái Bình Dưng, bản thân tôi cũng đâu phải mòn mỏi chờ đợi một tấm vé hàng không đi làm phu nhân nơi đất người.
Ngoài cửa sổ, những ngưòi dân Vũng Tàu sống nhờ bãi biển nổi tiếng này nhìn chúng tôi chờ đợi.Lòng tôi nặng nề nên tôi nhìn trong họ mỗi người một giáo viên nghỉ hưu non. Thà họ xông đến túm cổ chúng tôi để tròng vào đó những chiếc phao đen xì khổng lồ trông đã thấy chết đuối, lột truồng chúng tôi để dí vào những bộ đồ tắm thuê sặc sỡ trông đã thấy bệnh giang mai, thế đỡ nhột. Hoặc thà họ nhún nhường, bẩm ông, bẩm bà, thế đỡ tức. Đằng này, họ rụt rè săn đón, đựoc chấp nhận thì hớn hở suồng sã quên mọi phép tắc, bị từ chối thì ủ ê lạnh lùng khác nào người tình đỏng đảnh bị tổn thương. Dòng họ tôi về phía bố đời đời chỉ theo đuổi hai nghề giáo viên và thầy thuốc, hai nghề cứu giúp ngưòi đời, hai năm trước đã rủ nhau rời bỏ quê hương, một vùng đất mà ông Phan Huy Chú cho rằng " vẻ non sông tốt chung đúc sinh ra nhiều vưong tưóng, khí tinh hoa tụ họp lại này nhiều văn nho", vào vào chính thành phố chỉ nổi tiếng bởi cái "bãi biển đã đánh đĩ " này, nói theo chữ của ông Nguyễn Tuân làm nghề bán kem sinh tố. Tôi biết trút nỗi lòng không đựoc bình thường của mình lên đầu ngưòi ngoài kia là vô lí lắm. Tôi ngồi ăn đặc sản, nghe ông ta ca ngợi thiên nhiên, nữ cửa hàng trưởng tổng kết lại số bát đĩa bóng đèn hao tổn, và ở đâu đó gần đây thôi dòng họ tôi đánh mất dần lòng kiêu hãnh trong những cốc kem trộn linh tinh. Ông ta lại nâng cốc, lại mời tô thưởng thức thiên nhiên. Từ chỗ tôi ngồi nhìn ra, biển cũng giống như biển trên tường của anh, trông không đáng sợ.
Tôi nghĩ từ sáng tới gì mình lầm lì vô cớ nên gượng làm vui, pha trò linh tinh nhạt nhẽo, nhưng lúc xuống bãi tắm thì không thốt nổi câu nào nữa. Biển bây giờ ngay trước mặt, tất cả hồ Hà Nội dềnh lên cũng không đủ cho anh. Nếu đưòng đi nước Mĩ không đẫm nước đẫm dục vọng như thế chắc anh sẽ chết già bên tôi trong một căn hộ tầng tư phải bơm ban đêm lên từng giọt nước. Anh nghĩ rất tốt về nước Mĩ. C một đại dương Thái Bình như thế có thể đưa anh đến đó có thể tắm gội cho anh thành một kiếp mới, thậm chí chỉ cần bay qua đó nhìn xuống một chút là tôi có thể thành phu nhân, chỉ cần đứng dậy thán phục kính sợ một vùng biển Đông tôi đã cho rằng đời mình sắp khác.
Ông ta bảo đi tìm nhà soạn kịch. Nhà soạn kịch là một thợ ảnh đang xếp đùi cho ba cô thiếu nữ trên cát. Vở kịch là mười lăm trang viết tay trên giấy học trò, bàn về lưong tâm của một nữ công nhân dầu khí Vũng Tàu khi người yêu nàng cũng là công nhân nhưng đã tha hoá. Kết cục đôi trai gái chia tay, người nữ một mình ngắm ban mai mới trên biển. Họ ngồi bên nhau sát chân sóng. Ông ta hào phóng ban phát những lời chỉ giáo như sấm. Kết cục như vậy là đựoc, nghệ thuật hiện đại bây giờ không chấp nhận có hậu nữa, đôi ấy chia tay là cần thiết, phi tàn nhẫn một chút nhưng đừng thái quá, chỗ này phải xuống dòng, viết hoa, thế. Tôi nghĩ cuộc góp ý này còn kéo dài vì thỉnh thoảng nhà soạn kịch lại xin lỗi để đứng lên bấm máy, nhiều thiếu nữ ngồi trên cát quá. Tôi bỏ đi dọc bãi. Chui qua những dây phơi đồ tắm thuê, lách qua những chú bé cắp mẹt sấn vào mời mua cua luộc. Bãi biển sang trọng nhất nứoc Việt này giống như một bãi chợ huyện. Ngoài khi dăm ba chiếc thuyền. Có ngưòi chết đuối may ra chợ này mới nhộn nhịp lên. Tôi nhớ lại ông Nguyễn Tuân ở Cửa Đại. Nơi ấy" con nhà chài chưa biết đánh lừa người ta mỗi khi bán mớ tôm mớ cá. Những thiếu phụ goá bụi quấn giải khăn ngang để tang một người thuyền chài chết vì mẻ cá nục ngoài bể sâu mấy con sào nước, những người sưong phụ có cái vẻ đẹp của Thánh Maria đó chưa biết đến việc mãi dâm..." Nơi này hẳn không thừa lưong thiện như thế. Một đám dân chài đang kéo lưới cho khách quan. Tôi cũng trả một ngàn vào ngắm ngưòi ta đánh cá. Lưói kéo lên từng đoạn từng đoạn chậm chạp, tôi có cảm giác rằng công việc này còn cần kiên nhẫn hn nghề văn của tôi. Lúc lưới lên hết, tôi cũng chen chân vào nhìn mẻ cá. Tất cả đuợc chừng một rổ, chia cho hai chục người kéo, mỗi ngưòi nửa cân cá bé hơn hai ngón tay. Chia nhau xong rồi, mỗi đám trẻ ào vào mót. Tôi chân chân nhìn một đúa bé dắc thắng giơ lên chiến lợi phẩm là một chiếc mũ bẩn thỉu sũng nước có dòng chữ trắng GO TO DISNEYLAND. Ngưòi tôi yêu luôn luôn đội mũ, che bớt vầng trán với những nếp nhăn hình dẻ quạt kinh khủng. Một phần ba gương mặt phiá trên ảm đạm cùng cực chuyển dần sang một phần ba gưong mặt ở giữa đã sáng sủa hơn, rồi một phần ba phiá dưói tươi đẹp lạ thường. Tướng thuật bảo thế là phát về hậu vận. Hôn nhau mãi ở Hà Nội không thấy hậu vận, anh bảo để anh đi tìm nó, bắt nó đến trước khi mình già. Hôm chia tay anh đội mũ GO TO DISNEYLAND. Tôi chạy theo thằng bé, dúi cho một ngàn đổi về chiếc mũ. Rồi len lén ném chiếc mũ xuống biển, nó đã trôi từ vịnh Bắc bộ đến đây thì cho nó hãy trôi tiếp, trên bờ này không có DISNEYLAND.
Buổi chiều nhà soạn kịch mời chúng tôi về nhà dùng cơm, có rau sống và đĩa dứa xào mềm nhũn thết khách.Tôi không ăn nổi, lấy cớ đã no cua luộc ngoài bãi, ông ta cũng gắp qua loa rồi cả chủ lẫn khách ra ngoài hiên hóng mát. Nhà soạn kịch tự đệm ghi ta, hái những bài trứoc năm 75. Giọng anh ta run run như sắp khóc. Tôi nghĩ chẳng trách nền mĩ học của ta được bằng số lần rút khăn mùi xoa, còn nền đạo đức thì đo bằng sự sạch sẽ của những chiếc khăn mùi xoa ấy.Tôi ngáp. Anh ta và vợ là một thiếu phụ đi chân đất, ngón tay út đeo một chiếc nhẫn vàng kếch xù, nhìn nhau rất nhanh, rồi người vợ bảo :"Mời anh chị ngủ ngoài này cho thóang ". Trong nhà chỉ có một buồng ngoài kê một chiếc giưòng lớn cho hai vợ chồg và đứa con gái 15 tuổi, con bé cũng đi chân đất và đeo nhẫn vàng ở ngón tay út, ngoài hiên kê một chiếc chõng tre. Tôi đoán chắc chủ nhà đã phải suy nghĩ nhiêù lắm về vấn đề ngủ của khách. Lúc ở Sài Gòn, ông ta bảo sẽ ngủ đêm ở nhà một người bạn. Văn nghệ sĩ có nhiều bạn là vứt đi. Tôi nhìn mãi chiếc chõng tre rộng chừng hơn một thứoc rồi nhòm mãi vào mặt ông ta. Ông ta lẩm bẩm một câu gì đó, đại loại là anh chị chủ nhà bạn ông ta đây, cũng là văn nghệ sĩ, quan niệm tự do lắm, ta không có gì phải e ngại. Tôi nghĩ lòng mình không bình thường nhưng chắc chắn chưa rối loạn, vậy mấy người người còn lại dở điên lên rồi. Nếu văn nghệ sĩ là phải mời nhau hoặc ăn đặc sản hoặc dùng những bữa cẩu thả như thế kia cho khác với những đám thị dân tầm thường, nếu tự do văn nghệ là phaỉ ngủ lang linh tinh như thế này thì tôi đành bỏ nghề viết truyện ngắn.Tôi có nhiều thứ để đóng thuế, nhưng chỉ có một tấm thân, không đựoc phép phung phí.
Hôm chia tay anh bảo, anh không nuốt đựoc tôi vào thì tôi xin giữ anh trong tôi, nhỡ có mệnh hệ nào thì cũng đựoc giọt máu của anh an ủi. Hai đứa ngập ngừng mãi bên Hồ tây, xung quanh trai gái yêu nhau rào rào như thể ngày mai Nhà nước ban hành luật " thụ thụ bất thân ". Anh mở tôi ra nhìn ngắm không chán rồi tỉ mỉ đóng vào từng cái cúc lên đến sát cổ. Anh bảo tôi phải giữ mình cho trọn đến ngày đi làm phu nhân, phu nhân khác gái tân thời, rồi người đàn ông tôi yêu dấn thân vào biển dục vọng với một tấm lòng quân tử sạch trong. Rồi cười lớn, hậu vận của anh tươi tốt như thế này, mệnh hệ thế nào được, đừng nghĩ quẩn, giữ mình nhé em giữ cho anh. Tôi xin vào buồng trong, nằm vuốt ve mình trong bóng tói, giữa những tủ khoá kĩ những áo quần có mùi nước biển những hộp các tông giống nhau chồng chất, có lẽ nhà soạn kịch kiêm nhiếp ảnh này luôn buôn lậu bia Henieken. Sáng hôm sau tôi không lầm lì, nhưng ông ta luôn lầm lì.
Kịch cọt chắc đã xong, bây giờ còn việc tắm biển. Tôi thấy khó chịu trong bộ đồ tắm mượn vội của một người bạn ở Sài Gòn, chị ấy ưa những bộ đồ thật bé thật xinh, hai cái vệt đỏ chót treo hờ hững trên người tôi như châm lửa vào bãi chợ này, nhà soạn kịch chạy gịât lùi bấm máy tanh tách,ông ta cũng thôi lầm lì, quàng vai tôi và giục tôi cười cho một pô nữa. Tôi hót hoảng nhảy ào xuống không lao ra, tôi đi từ từ, vừa đi vừa giữ hai vệt đỏ trên người để chúng không bị sóng biển dập tắt, tôi đi từ từ, sóng không xô tôi vào bờ nữa, sóng rẽ ngoan ngoãn cho tôi ra khi, cứ di mãi, nhất định tôi sẽ ra tới Thái Bình Dương, gặp anh, anh sẽ nhăn mặt hỏi sao tôi ăn mặc kì cục, tôi sẽ bảo là đồ đi mượn, khát nước và sợ nước như tôi có bao giờ sắm riêng bộ đồ tắm cho mình. Lúc tôi sụt chân xuống thì ông ta nhấc bổng tôi lên. Nhà soạn kịch bảo ghi được pha ông bế tôi lên bờ, trông Holiút lắm nhé!. Cả anh ta cũng nghĩ tốt về nước Mĩ.
Pha Hôliút có lẽ làm cho ông ta phấn chấn hơn sau đêm ngủ kiểu thị dân tầm thường nên truớc khi về, ông ta mời tôi lên núi ngắm chùa. Chúng tôi chia tay nhà soạn kịch, anh ta nhắc đi nhắc lại mãi :"Về rồi à, ở chơi đã", tôi không biết đấy là câu hỏi hay lời đề nghị. Chùa ở tít trên cao, đưòng lên đầy đá lổn nhổn, xe chúng tôi đổ nhào. Ông ta bảo sẽ galăng với tôi đến cùng, xuống tháo giầy, xoa chân cho tôi. Tôi đau phía trên, nhưng ông ta cứ vuốt không quá phần bụng chân, vừa vuốt vừa tha thiết đề nghị tôi nên tin ông, ông coi trọng danh dự. Tôi nghĩ danh dự là việc một người đàn ông xoa bụng chân cho một người đàn bà chẳng mất gì, nhất là không mất đau, nên tự nhiên cười phá lên. Bàn tay ngưòi đàn ông tôi yêu mùa đông ấm như nắng mùa hè dịu như trăng, đụng vào đá, đá cũng khoan khoái rên lên, bây giờ tay anh ở trong bụng cá, cho cá thành tiên, những thiếu nữ thuỷ cung biết hát mê hồn ấy sẽ làm anh quên đường đến nước Mĩ.... Ông ta buông chân tôi, bảo có lẽ tôi còn quá trẻ, tuổi trẻ bây giờ ít coi cái gì là thiêng liêng. Tôi không rõ vì sao ông ta chuyển đề tài về thiêng liêng, chắc vì sắp đến chùa ?
Chúng tôi đứng trên gác chuông. Ơ đây là bánh xe,luân chuyển, cách một quãng núi ở cùng một độ cao là Giê Su trắng muốt giang tay hướng ra biển. Ai cũng hướng ra biển. Ai cũng mê sóng bạc đầu. Ông ta giảng giải say sưa về chiếc chuông lớn nhất nước Việt, bao nhiêu văn hoá lịch sử tuôn chảy sát bên tôi, miệng ông ta là chiếc bình Pandora thời mới, chỉ có ngôn từ, ngôn từ, rồi lại ngôn từ nay ra, tràn ngập cả thế gian từ độ cao thiêng liêng này, cả Chúa và Phật đều không làm nổi. Hình như ông ta lại nói về những valeurs humaines của người nghệ sĩ. Và về biển, một mảnh hùng vĩ của thiên nhiên còn thiên nhiên lại đồng nghĩa với cái đẹp. Ngôn từ, ngôn từ, rồi lại ngôn từ bay ra mịt mù.
Tôi bất giác giơ tay ra, rất nhẹ, nhẹ như một lát gió quệt vào thành chuông mà thôi. Ông ta bay từ độ xanh này đến độ xanh kia, mất hút giữa hai thái cực xanh. Tôi mặc váy xanh ở trên này, biển xanh dưới kia, sau lưng các ni cô rú lên adi đà phật. Tôi chúc ông ta sớm ra đến Thái Bình Dương sang đến nước Mĩ. Tôi hy vọng ông ta sẽ đọc truyện của Harald Robbins Danielle Steel. Ở đó vợ cũ và bạn gái sẵn sàng chờ ông ta rồi. Không ai chờ tôi, anh đã đi theo những nàng tiên cá.

_____________

Trong cơn mưa

Cơn mưa cuối thu kéo dài tám tiếng đồng hồ, bao nhiêu năm nay tôi không có một cuộc ngồi trọn ca như thế. Kỷ lục ngồi lần thứ nhất của tôi ở thời thơ ấu, kỷ lục lần thứ hai thời trai tráng, lần thứ ba này tôi đã ngoại tứ tuần. Tám tiếng đồng hồ này là của trời cho, chỉ có trời hiểu rõ rằng tôi đến điểm hẹn trắng tay và lúc đi khỏi vẫn thế.
Ðiểm hẹn là một quán cà phê bình thường, sạch sẽ vừa phải, phục vụ vừa phải, cũng nhạc cũng đèn màu chung chung, cũng nâu đen đá chanh cam xoài và côla côla, trên tường cũng ảnh gái trai ngoại quốc cười phô phang, dưới đất bàn ghế cốc chén cũng mỗi chiếc một kiểu tạm bợ. Tôi ngồi xuống một trong những chiếc ghế nhỏ thấp, bất tiện, khi giọt mưa đầu tiên rơi xuống và thầm hoảng: chính Vi đã chủ động chọn nơi nàỵ Nàng quá nhạy cảm, quá hồn nhiên hay thậm chí vô tình? Thành phố này chi chít quán cà phê, nếu cho mỗi quán một chấm nâu thì bản đồ sẽ toàn một màu sôcôla như thể đấy là màu dân tộc. Tôi từng biết trong số đó vài quán đặc sắc. Một quán nổi tiếng vì tiên phong trong việc rải sỏi và kê những gốc cây phạt phẳng làm bàn ngoài vườn. Công cuộc thơ mộng hoá ấy bây giờ đã lạc hậu, cạnh hồ Thiền Quang có hai cái quán sát nhau khách ngồi tràn ra vỉa hè, mỗi quán một chấm nâu thì bản đồ sẽ toàn một màu sôcôla như thể đấy là màu dân tộc. Tôi từng biết trong số đó vài quán đặc sắc. Một quán nổi tiếng vì tiên phong trong việc rải sỏi và kê những gốc cây phạt phẳng làm bàn ngoài vườn. Công cuộc thơ mộng hoá ấy bây giờ đã lạc hậu, cạnh hồ Thiền Quang có hai cái quán sát nhau khách ngồi tràn ra vỉa hè, mỗi quán gầm rú một chương trình vidéo, bên này tung trưởng vèo vèo, bên kia lắc mông gân cổ, rơi ngẩn ngơ giữa hai quán là lập tức sẽ được hai đội phục vụ bên một tay giằng như xé xác phanh thâỵ Gần sứ quán Thuỵ Ðiển thì có một dạ quán gồm mấy dã nhà gỗ sơn xanh chia thành vô số buồng bé xíu cách nhau một tấm cót. Tôi đã thử một buồng. Buồng bên trái và buồng bên phải trình diễn stereo những pha giật gân chẳng kém hồ Thiền Quang. Buồng nào cũng có then càị Muốn nói gì thì nói, đứng trước những dãy buồng biệt giam loã lồ không lời nào tả tôi đã được bật cờị Một quán nữa ở gân Viện Văn, ông chủ mắt kèm nhèm có bộ sưu tầm nổi tiếng vì vài ba học sĩ tài ba nghiện ngập. Một quán nữa ông chủ là thi sĩ quốc cấm. Một quán nữa bà chủ ngoài nâu đen đá... còn nói được dăm câu tiếng Pháp và biết pha cốc taỵ Thiếu gì những cái chấm nâu lừng danh, sao Vi chọn nơi nàỷ Có người bạn mở tiệc sinh nhật thấp thập, tôi đến, lẫn trong những tên tuổi va leng keng vào nhau, bản thân tôi cũng có một cái tên vượt quá mọi tầm kiểm soát của tôi, mỗi ngày vang lên ít nhất dăm ba lần trên các kênh thông tin đại chúng. Ba cô con gái của chủ nhân khác nhau kỳ lạ, như theo một kịch bản cố tình. Dễ thế lắm. ông bạn tôi là kịc tác gia ăn khách, giường ngủ của vợ chồng ông phải là một sân khấu tại giạ Cô đầu nối nghiệp bố, ba mươi lăm tuổi đã là một nữ tác giả giàu bản lĩnh, độc đáo bậc nhất đương thờị Cô có kiểu đi lại chào hỏi trong đám đông gồm toàn những người hâm mộ và những người dè bỉu như đi chợ khảo giá, hàng nào cũng ghé mà chẳng mua hàng nàọ Cặp mắt thông minh và bình thản, dáng vẻ đàng hoàng và cô đơn, chẳng phải nữ hoàng quyền uy, chẳng phải người đàn bà có bộ ngực phả mùi thơm của bếp, may ra có chăng một chút huyết tộc xa xôi với tôỉ Cô thứ hai đẹp hiếm thấy, vẻ đẹp, vẻ đẹp nhờ phúc tổ tông, không mất công gì mà sang trọng quý pháị Loại phụ nữ này bị nhầm thời đạị Hoặc nhầm quê hương. Nổi danh và tốt mã như tôi cũng chẳng bao giờ dám hạ một câu tán tỉnh. Trước cái cần cổ thẳng vút như ngó sen và vầng trán được tuyển chọn cho vương miện ấy tôi cứ thấy mình là một thằng vô sản lưu manh,
Chẳng lẽ tôi phải đứng cách một sân rồng, úp mặt xuống đất để tâu lên rằng, bẩm người nữ, sắc đẹp của nàng làm chúng tôi xấu hổ! Nghe thối lắm. Không trách đến giờ nàng chưa lấy được chồng. Vi, cô gái út, thật nhỏ nhoi so với hai người chị, nhưng chính nàng mới là phát hiện đầy ân huệ của riêng tôị Nàng không đẹp, không sắc sảo, nàng dễ lẫn trong đám đông. Cái duyên bề nổi của nàng chỉ toả ra từ sự trẻ trung không vướng bận khiến những kẻ từng trải nao lòng. Văn nghệ sĩ chúng ta những kẻ trải đời đau đời đã viết đã ca đã hoạ đã diễn đủ điều quanh cái sự trẻ trung tươi rói ấy rồi, nhắc lại cũng thối lắm. Nhng tôi vẫn nao lòng: nàng nhiều tin cậy quá! Một chàng tốt số nào đó chỉ cần cầm tay nàng, nhìn sâu vào mắt nàng, bảo đi với anh nhé, là nàng sẽ cứ thế mà đi, cứ thế áo chẳng thay chẳng xin tiền bố, nếu hắn bảo, chờ anh nghe cưng, là nàng sẽ cứ thế mà chờ đợi suốt đờị Tuổi trẻ chí góp vốn phần nào cho sự cả tin trong vắt ấỵ Tôi biết khối em gái đa nghi như Tào Tháo, nói câu nào các em ấy cũng nhắc: "ông anh cứ đùa!"
Người chị cả với cái nhìn xuyên thấu muôn thuở và bộ óc siêu phàm hẳn là hoài nghi tất cả rồi chấp nhận tất cả như một giả thiết. Vả lại cô ấy đã quen trong giới nghi kỵ và bảo vệ lẫn nhaụ Không có món ứng xử cực kỳ tế nhị ấy văn nghệ chúng ta thành công nông binh ngaỵ Người chị hai thì cần gì một niềm tin hỗ trợ, sắc đẹp dễ sợ của cô ấy thay thế hết, chỉ không thay được một tấm chồng. Cô ấy là đại diện lộng lẫy cho một nhóm càng ngày càng đông phụ nữ Việt Nam độc thân vì lý do danh dự. ông bố có lẽ chẳng còn gì hơn ngoài một đám tang nhiều vòng hoa hơn tang thủ tướng để chờ đợi, các nghệ sĩ bước vào tuổi chầu giời thường nhẩm trước mình sẽ tổng cộng các khoản bao nhiêu vòng hoạ Và tôi cùng đám khách khứa, chúng tôi có nhiều đấy chứ. Anh nào cũng có tiếng và một chút miếng, chính thất và những mối tình phụ cấp giữa thời lạm phát toàn diện. Ðôi khi chúng tôi có cả quyền lực, thứ quyền lực rơi vào tay kẻ nghệ sĩ bao giờ cũng méo mó tội nghiệp. Chỉ thiếu vắng lòng tin cậy, mà lại kiêng không nhắc đến nó để khỏi mang tiếng cổ hủ hoặc cải lương.
Mưa ào một đợt, rét ào theọ Phố đã lên đèn, mưa thành tưng chuỗi cườm ánh sáng. Ðài nhà ai phát bản nhạc sáu giờ quen thuộc. Cùng với khúc "Hồn từ sĩ", đó là tác phẩm giàu sức thuyết phục nhất trong nền âm nhạc thiếu tự tin của chúng tạ Tôi là khách duy nhất. Chủ quán ngán ngẩm đặt một ly cà phê đen xuống rồi bỏ vào nhà trong. Chiếc đồng hồ to tướng tích tắc ngay sau gáy tôi, tôi sẽ thành chuân vị cho con lắc, thời gian sẽ bò từng giây, mưa từng chuỗi thế nào Vi cũng tớị Nàng đã cho ngay địa chỉ này, nàng rút nó ra từ trí nhớ, đặt vào tay tôi, tự nhiên như thò tay vào túi lấy kẹo cho trẻ. Tôi không dám rủ nàng đi với tôi, tôi không dám dụ nàng chờ tôi suốt đời, tôi chỉ xin nàng một cái hẹn, lấy cớ có một bài hát viết cho riêng nàng. Tôi ca sĩ quốc gia từng hát cho du lịch Vũng Tàu, cho dâu tơ tằm Bảo Lộc, cho thuốc lá Thăng Long, cho Thuỷ điện Sông Ðà, cho hoả táng Hoàn Viên, cho sinh đẻ có kế hoạch... Bây giờ một bài hát cho Vi...
Thêm hai khách rũ mưa bước vàọ Họ không phải vợ chồng. Vợ chồng thường hằn những nếp gấp của mình lên nhaụ Hai mươi năm, không, chỉ mười năm, thậm chí năm năm cộng hưởng vợ chồng hao hao nhau, chung một vốn từ vựng, một trường cảm xúc, một kho hành vi biểu đạt, một quy định bất thành văn cho các phản ứng. Cứ ngửi bà vợ thấn phấn con én là y như ông chồng mặc Slip Thái Lan. Quá trình thẩm thấu ấy diễn ra tự nhiên, ăn mòn cả khoảng cách cuối cùng giữa họ. Họ cư xử như những kẻ hoàn toàn miễn dịch, miệng người này hôi mùi vì đêm trước thì dáy tai người kia đóng cặn từ Tết năm xa, em ợ chua công khai, anh trung tiện bừa bãi, và không hiếm người hiển nhiên cho đấy là chuẩn mực của hôn nhân. Cặp này không thế. Họ cũng chịu đựng nhau, người này cũng vô tình mang chút gì của người kia, cũng thuộc về nhau theo một nghĩa nào đó, nhưng khoảng cách giữa họ rõ ràng quá. Lại càng không phải cặp tình nhân thuở ban đầu, cử chỉ của họ quá thân mật, họ trao nhau âu yếm theo lệ thờng, và điều quan trọng là gương mặt người thiếu phụ mệt mọi không có cái ánh sáng làm tôi nhói tim ấy, tạm gọi ánh sáng Vị Gương mặt chị ta đã tắt ngấm, mồi vào đấy bao nhiêu núi lửa nó cũng chẳng bùng lên nữạ
Bây giờ tôi vỡ lẽ, gương mặt vợ tôi cũng đã tắt ngấm, mọi trạng thái tình cảm không thể xuyên thủng lớp da căng thẳng thường trực, thỉnh thoảng may ra đắp đổi bằng vẻ lãnh đạm thoạt nhìn đầy minh triết, để bày ra dù chỉ một lần. Vợ tôi hẳn cũng lo âu phiền muộn, cũng sướng như bất kỳ aị Nhưng sướng ở đâu, tủi chỗ nào tôi không còn sờ đợc, chúng tôi nằm bên nhau đêm đêm như hai trái mít ruột thịt, gai gài vào nhau mà chẳng biết bên trong thế nàọ Truy tìm thủ phạm rồi cũng chẳng cứu vãn được gì. Và nỗi xót xa trong trái tim có thể rất cải lương của tôi, và ánh sáng khiếp đảm của các sân khấu sót lại từ thời Pháp thuộc, và bầu không khí vô chính phủ trong những phòng thu thanh nửa thủ công nửa hiện đại, và công chúng. cái khối chất lỏng có thể chảy tràn bất kể loại khuôn nào và chỉ ưa rủ ngủ hay bị chọc ngoáy vào chỗ kín, công chúng vĩ đại ít tiền ít thời gian của chúng ta, và giới phê bình khổ sở cha bao giờ thoát khỏi mặc cảm nghiệp dư, và bạn bè đồng nghiệp những Bá Na sinh ra không có Tử Kỳ và toàn bộ họ hàng gần xa với cái quyền của máu mủ là vơ vào mà chẳng hiểu gì, và giọng hát của tôi, nghệ sĩ nhân dân, hát cho tất cả mà chẳng cho tôi... mọi thứ ấy có thể cứu vãn được gì?
Vậy mà bây giờ tôi trông chờ ở cái ánh sáng hạnh phúc và tin cậy bừng lên trên một gơng mặt mặt thiếu nữ. Giá tôi ngỏ lời, người chị cả chắc chắn sẽ bảo: "Tôi chả giúp được gì anh đâu" kèm theo nụ cười cảm thông, tôi sẽ phải cảm ơn dù bị từ chốị Người chị hai chắc sẽ bảo: "Cảm ơn anh xin hẹn dịp khác", cô này thì vừa từ chối vừa cảm ơn. Vợ tôi chắc sẽ bảo: "Trời ơi lại chuyện gì thế này!" để tôi biết rằng nên để cô ấy yên, tồn tại như hai trái mít cạnh nhau thì không nên hẹn hò. Còn Vi nhận lời, tôi đã nói tuổi trẻ chỉ góp vốn phần nào cho sự cả tin trong vắt, còn lại khó mà giải thích.
Thêm một khách, một cô gái, một người đàn bà thì đúng hơn, tôi thích chữ đàn bà vì cái âm hưởng u trầm và nâu xám của nó. Tóc ướt từng lọn tôn gương mặt nhợt nhạt, có lẽ đẹp nếu cặp môi không tô chói chang như thế kiạ Cô ta lướt nhìn ba con người im lìm, cặp mắt dạn dĩ, gọi to một câu: "ông chủ đâu rồi!", tới ngồi góc đối diện tôi, chưa ấm chỗ đã rút bao thuốc từ chiếc túi nhựa Liên Xô xỉn màu, nâng niu rít từng hơi, hai đường chỉ chạy dọc khoé miệng hiện rõ trong đốm sáng đầu điếu thuốc. Là dấu hiệu của tốn nhiều nước mắt. Cặp tình nhân lâu năm lập tức chụm đầu to nhỏ, câu chuyện ướt sũng nước mưa của họ được lau khô, họ phục hồi lòng tự tin cũng nhanh như khi đánh mất. Mặc kệ trời đất trời cuối thu vần vũ, mặc kệ những hẩm hiu của người đời, thế giới của họ lại viên tròn.
Cô gái nhìn tôị Tôi cự tuyệt bằng cách nhìn trờị Các vị muốn gì nàỏ Phân tích tâm hồn các vị không phải việc của tôi, vả lại điều đó thật lố bịch trong cảnh mưa như xoá mọi hẹn hò toan tính ham hố của cả đám chúng ta, như lối đùa cao ngạo đầy răn dạy của các thế lực siêu nhiên, rằng đám chúng ta rút cục cũng nên biết thế nào là tín ngưỡng. Phân tích tâm hồn tôi cho các vị lại càng lố bịch. Tôi đã hát từ năm mời ba tuổi cho một nhân loại mà tôi thực lòng yêu, trong đó có các vị. Nhân loại đáp lại tôi bằng vỗ tay và tiền, thế là sòng phẳng, nhưng chẳng vị nào ban cho tôi cái ánh sáng hạnh phúc và tin cậy không vướng bận ấy, tạm gọi ánh sáng Vị Cầu cho nàng không biết gì về cái nghề dễ loè người ngoại đạo và dễ hãi kẻ am tường nhất nàỵ Lũ ca sĩ chúng tôi nào khác những lang băm thọc bừa giọng hát đầy vi trùng của mình vào màng nhĩ người tạ Cầu cho nàng không biết gì về những cuộc công diễn trong đó các nghệ sĩ nhân dân cứ phải nhòm mồm nhau cho xong một sự hài hoà chắp vá. Không biết gì về công nghệ sản xuất và tiêu thụ hàng ngàn ca khúc giống nhau như một đàn nòng nọc. Cứ lấy âm nhạc mè nghiện...
Bảy tiếng đồng hồ sau gáy tôị Tôi từng lập những kỷ lục chờ đợi cao hơn. Lần thứ nhất khi mẹ tôi người hát hay nhất thế gian qua đờị Tôi đã bắt chước tất cả các nhân vật bị lừa trong những câu chuyện cổ, vùi mình vào góc vắng khóc ròng để chờ Bụt hiện. Tôi khóc thật nhiệt tình. Khi trong người không còn giọt nước nào và tôi thấy mình nhẹ đến nỗi phải ôm khư khư một hòn gạch để khỏi bay mất thì tôi gào, rồi cuối cùng không còn một âm thanh nào ra hồn và tôi thấy mình tan nát như cái trống ếch tã bục, đến nỗi phải ngậm chặt miệng để khỏi vỡ nốt theo cái lỗ thủng xấu xí ấy thì thôi rên ử, vì dứt khoát phải gọi Bụt hiện, mà Bụt chỉ nghe tiếng khóc, tiếng gào, tiếng rên. Tôi đã phát hết mọi tín hiệu và chờ vô vọng, mẹ tôi nhập quan, rồi nhập mộ, người hát hay nhất trần gian vẫn bỏ tôi mà đi vào lòng đất.
Lần thứ hai khi tôi đã trưởng thành, tình cờ giữa đường gặp người bạn quý. Ðó là người duy nhất có thể ngồi bên tôi hàng tiếng đồng hồ, cả hai không cần nói gì mà vẫn dễ chịụ Chúng tôi nhìn sững nhau sau ba năm bặt tin, cười vang đường phố, rồi anh ấn tôi vào một quán trà ven đường, hẹn đi gấp một công chuyện ở gần, chậm nhất chỉ mười lăm phút. Tôi đã ngồi suốt buổi chiều, uống đến độ không còn là máu mà là nước trà chảy xanh lè trong huyết quản. Bạn tôi chẳng bao giờ quay lạị Mười lăm phút đầu tôi giữ nguyên nụ cười trên môi, mười năm phút sau bồn chồn, mười lăm phút sau nữa lo âu, mười lăm phút sau nữa hoảng hốt. Rồi một buổi triền miên van nài số phận đừng chơi ác thế, và cuối cùng là đầu hàng, chấp thuận. Bạn tôi mất tích hàng tiếng đồng hồ, không cần nói gì mà vẫn yên lòng.
Lần này không phải nước trà mà cà phê sẽ chảy trong huyết quản. Tôi chẳng khóc, chẳng gào, chẳng rên mà im lặng tuyệt đối, lẽ nào số phận lại chơi ác tôi lần nữả Tôi có đòi hỏi nhiều lắm đâu, chỉ cần nàng tới, để tôi khẳng định rằng gương mặt trẻ trung, giản dị, hạnh phúc và đầy tin cậy của nàng là có thật, không phải một khái niệm siêu hình, không phải sản phẩm của những hoang tưởng chấp chới như phép tồn tại của kẻ nghệ sĩ bất đắc dĩ và bất đắc chí là tôị Rằng bài hát nằm trong túi áo tôi không theo đơn đặt hàng. Nàng phải tới, để tôi hát một lần không múa may không đèn chiếu không dàn nhạc ào ào như dội cùng một thứ nước sốt lên mọi món ăn. Tám, chín, rồi mười tiếng đồng hồ lần lượt điểm huyệt gáy tôị Mưa vẫn thế, đều đều, như chứng tỏ trời còn sung sức lắm, trời không phải kẻ đầu tiên bỏ cuộc. Vậy tôi cũng không được phép bỏ cuộc, bất chấp cái linh cảm quái ác bắt đầu ngấm lạnh vào lục phủ ngũ tạng, rằng toàn bộ cuộc hẹn hò bất lợi này chỉ bám vào một câu nói vô tình, một địa chỉ vu vợ Tiệc tùng át nháo khiến người ta nói năng như nhấp rượu, ghé môi vào rồi quên mình đã uống ở cốc nàọ Rất có thể nàng đã chân thành trong phút ấy, rồi đã tặc lưỡi, thậm chí đã quên. Hay đơn giản chỉ vì thời tiết. Các thiếu nữ mỏng mảnh lắm, mưa gió thế này họ sợ trôi thẳng ra biển.
Nhưng được chờ còn hơn chẳng có gì mà đợị Cơn mưa này hoá ra niềm ưu ái trời dành cho tôị Nếu tôi quyết định nên biết thế là tín ngưỡng thì niềm tin đầu tiên của tôi cụ thể là về già tôi sẽ được thêm một lần đợi chót. Bốn cuộc chờ làm mùa cho một đời tròn. Chủ quán cau có xuất hiện, chửi đổng một câu về thời đã khó, trời lại chó má thế, lầm bầm mởi khách ra cho nhà đóng cửa và vung chổi, xô bàn ghế ầm ầm. Cặp tình nhân mệt mỏi đỡ đau đứng dậy, người đàn bà liếc nhanh tôi, người đàn ông liếc nhanh cô gái rồi cả hai nhìn nhau ý nhị. Bây giờ họ ra mưa, mỗi người một xe, đạp về cái tổ khô ráo của mình. Chưa bao giờ người Hà Nội ngoại tình ồ ạt, ngoại tình lấy được, ngoại tình mệt mỏi như bây giờ. Tôi nép dưới mái hiên chật, mùi nước hoa sát bên cạnh. Cô ta lại châm thuốc, bâng quơ: "Chưa về à? " Tôi nhìn kỹ. Quả là một gương mặt biết quá đủ thế nào là nước mắt, và bất giác đáp: "Chưa". Mùi nước hoa bắt đầu bủa vây tôị Chẳng lẽ mọi kết thúc đều như trong văn chương lá cải thế này sao. Câu chuyện của tôi đã mở đầu đâu đến nỗi! Hút xong điếu thuốc, cô ta quăng tàn đánh vèo vào mạ Lại bâng quơ: "Thế nàỏ" Tôi im lặng. Chẳng lẽ lại thú thật rằng cả cái ham muốn ấy tôi cũng không còn nữa, và xin cô một lời phán xem thế là ổn hay thế là đáng tuyệt vọng lắm rồị
"Gần đây thôị..", cô ta lẩm bẩm như hết kiên nhẫn rồi bỗng vùng vằng: "Mất đứt buổi tốị.." và dằn dỗi bỏ đị Thực ra tôi có cảm tình với cộ Cô đầu tư thời gian cho nghề của cô, không tranh thủ chụp giật như mấy chị ven hồ Thiền Quang. Các chị ấy bình thường bán một mẹt thuốc lá, khách yêu cầu thì bỏ mẹt đứng lùi vào một gốc cây, xong xuôi trở lại mẹt, khách thường lấy thêm một điếu châm lửa rồi thong thả đạp xe đi, điếu thuốc ấy các chị cũng tính tiền. Tôi gọi: "Cô đi đâủ Mưa lắm!". Cô ta đứng lại, cười khích lệ: "Gần đây thôị.." Tôi chìa tay, nhận được năm ngón tay phụ nữ rất mềm. Ðúng lúc tôi bắt đầu xúc động vì những ngón tay tự nhiên và ngoan ngoãn ấy thì cô ta nhích ra, từ từ, thận trọng, như sợ bị giữ lạị Khi đã cách tôi ba bước, trong a, cô ta nói: "ông anh cứ tâm trạng đi, còn mưa hết đêm cơ đấy! Gì chứ tâm trạng thì đây cũng khối!". Tôi nhìn cô tạ Cô ta nhìn tôị Cả hai cười phá lên. Rồi cô gái lao mình vào mưa, miệng "bái bai", tay vẫy vẫỵ
Tôi vẫn đứng như thế, chân tê lạnh, người trống rỗng không một cảm xúc hay ý nghĩ nào hết. Một lúc nào đó từ trong quán vọng ra tiếng chuông thứ mười haị Vi không đến. Nàng vừa là người hát hay nhất trần gian, vừa có thể ngồi bên tôi hàng tiếng đồng hồ, không cần nói gì mà vẫn dễ chịụ

Nhưng nàng không đến. Giọt mưa cuối cùng rơi vào khoảng hai giờ đêm.
Những đêm mưa lành lạnh thế này các thiếu nữ thường ngủ say lắm.

Nguồn: Daihocsuphamsaigon.org

Share

scroll back to top
 

TIN MỚI NHẤT